Η επάνοδος (Χαλκιδική)

Η επάνοδος¹

Απού τα ξιένα έρχουμι
στου σπίτι μου πηγαίνου,
λαλούσα κι τουν ταμπουρά
κι ψιλουτραγουδούσα.
Πάνω σιμά στο σπίτι μου
στην πόρτα μου να σιέβου.

Ρίχνου τα μάτια μου ψηλά,
ψηλά στα παραθύρια,
βλιέπου τη μάνα μ' πράσινη
την αδιρφή μ' γαλάζια
βλιέπου κι τη γυναίκα μου
στα μαύρα φορεμένη.

Η μάνα μου μ' εγνώρισι
κι πρόσταξι τη νύφη:

- Νύφη μ', ου γιος μου έρχιτι
τρέχα να τουν ανοίξεις.

1. Τραγούδι από την Χαλκιδική, το οποίο διασώζεται στο "Μακεδονικόν Ημερολόγιον 1911". Για το συγκεκριμένο άσμα σημειώνεται "Εκ της υπό της γλωσσικής Εταιρείας βραβευθείσης εν τω Χατζηλαζαρείω διαγωνισμώ ανεκδότου λαογραφίας της Μακεδονίας του κ. Χρ. Γουγούση". Έχουν διορθωθεί ορισμένα ορθογραφικά λάθη, προς διευκόλυνση της ανάγνωσης.

Απ' του Βάβδου ως τουν Αη-Μάμα

Απ' του Βάβδου ως τουν Αη-Μάμα¹

Απ' του Βάβδου, ως τουν Αη-Μάμα

κι από κει στα Μαριανά, δυο ματούδια

κι απο κει στα Μαριανά.

Κατεβήκαν τα καΐκια

Στέργιου μ' τα λιαρίγκουβ'να, δυο ματούδια

Στέργιου μ' τα λιαρίγκουβ'να.

Σα 'δω η Στέργιους, σα 'κει η Στέργιους

Στέργιους μας δεν είν' ιδώ, δυο ματούδια

Στέργιους μας δεν είν' ιδώ.

Του μαντήλ' απού κιντούσις

έπισι μες του γιαλό, δυο ματούδια

έπισι μες του γιαλό.

Κι έσκυψα για να του πάρου

κόντιψι για να πνιγώ, δυο ματούδια

κόντιψι για να πνιγώ.

Κάνε το κορμί σου βάρκα

κι τα χέρια σου κουπιά, δυο ματούδια

κι τα χέρια σου κουπιά.

Τα μαλλιά σ' καραβουσκοίνια

για να βγούμι στη στεριά, δυο ματούδια

για να βγούμι στη στεριά.

1. Τραγούδι από τον Βάβδο. Έχει ηχογραφηθεί από το Βαβδινό Μουσικό Συγκρότημα, και περιλαμβάνεται στον ψηφιακό δίσκο "Ήχοι της παράδοσης". Τραγουδιόταν και στον Πολύγυρο, με τον τίτλο "Διαμαντούλα", σε αντικατάσταση του "δυο ματούδια" της βαβδινής παραλλαγής, με την συνοδεία γκάιντας.

Τουν άμμουν άμμουν πήγινα (Χαλκιδική)

Τουν άμμουν άμμουν πήγινα¹

Τουν άμμουν άμμουν πήγινα, την άκρη του θαλάσσου,

κι σταύρουσα μνιαν όμουρφη, πουλύ μαυρουμματούσα,

κι του χιρούδι μ' άπλουσα να την λιγουχαϊδέψου.

- Σαν θέλεις, άγουρε, παντρειά, θέλεις κι μαύρα μάτια,
βάλι αράδα τα φλουριά, κι αράδα τα ασήμια,
κι αράδα τα βενέτικα απάνου στου μαντήλι,
κι πάρ' τα κι έλα μια βραδιά, την Κυριακή του βράδυ.

Τρία κριββάτια έχου 'γω, τα τρία αράδ' αράδα:
στο 'να κοιμάτ' η μάνα μου κι στ' άλλου η αδιρφή μου
στου τρίτου του καλύτιρου κοιμούμι μουναχή μου.

Αγάλι' αγάλια να 'ρχησι, να μη βαριουπατήσις,
να μη σ' ακούσ' η μάνα μου κι η σκύλα η αδιρφή μου.

1. Παλιό τραγούδι της Χαλκιδικής. Διασώζεται σε μία έκδοση του Παμμακεδονικού Συλλόγου Αθηνών, με τίτλο "Μακεδονικόν Ημερολόγιον 1911", σελ. 255.

Βουργαρούδα (Παγχαλκιδικό)

Βουργαρούδα¹

 

Μάνα κι υγιος, Βουργαρούδα μαρή

μάνα κι υγιος εμάλωναν.

Μάνα κι γιος εμάλωναν

για μια Βουργαροπούλα. (δις)

 

- Μάνα μου κι ας, Βουργαρούδα μαρή

μάνα μου κι ας την πάρουμι.

Μάνα μου κι ας την πάρουμι

τη Βουργαρούδα νύφη. (δις)

 

- Βουργάρα είνι γιε μ', Βουργαρούδα μαρή

Βουργάρα είνι γιε μ' πουλύ φτουχιά.

Βουργάρα είναι πουλύ φτουχιά,

πουλλά προικιά δεν έχει. (δις)

 

- Νιψές την εί, Βουργαρούδα μαρή

νιψές την είδα στου χουρό.

Νιψές την είδα στου χουρό

χρυσά φλουριά φουρούσι. (δις)

 

- Κι αν είνι γιε μ', Βουργαρούδα μαρή

κι αν είνι γιε μ' καθώς τα λες.

Κι αν είνι γιε μ' καθώς τα λες

να στείλω προξενήτες. (δις)

 

Στέλνει παπά, Βουργαρούδα μαρή

στέλνει παπάδις δώδεκα.

Στέλνει παπάδες δώδεκα

μητροπολίτις δέκα. (δις)

 

Σαν πάισαν και, Βουργαρούδα μαρή

σαν πάισαν και την ήφιραν.

Σαν πάισαν και την ήφιραν

την Βουργαρούδα νύφη. (δις)

 

Σαν ήλιος λά, Βουργαρούδα μαρή

σαν ήλιος λάμπει στ' άλογο.

Σαν ήλιος λάμπει στ΄άλογο

σαν άστρο πάν' στη σέλα. (δις)

 

 

1. Παλιό τραγούδι της κεντρικής Χαλκιδικής. Έχει ηχογραφηθεί από την Χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου Πολυγύρου και μπορεί κανείς να ακούσει το τραγούδι στο cd "Παραδοσιακά τραγούδια του Πολυγύρου", εκδόσεως του ιδίου συλλόγου. Επίσης στο cd "Τραγούδια της Ορμύλιας - Μουσικές μνήμες της Χαλκιδικής" του Πολιτιστικού Συλλόγου Ορμύλιας.

Τραγούδι των Κασσανδρινών γυναικών (1821)

Το παρακάτω τραγούδι προέρχεται από το βιβλίο "Συλλογή δημοτικών ασμάτων. Παλαιών και νέων", του Α. Ιατρίδου, το οποίο εκδόθηκε το 1859 στην Αθήνα. Το άσμα τιτλοφορείται "Τραγώδιον των Κασσανδρινών γυναικών κατά τας αρχάς του ιερού αγώνος, του 1821", όνομα το οποίο μάλλον δώθηκε από τον καταγραφέα. Αναφέρεται στην προπαρασκευή των Χαλκιδικιωτών για την επανάσταση της Χαλκιδικής που ξεκίνησε επισήμως το Μάιο του 1821. Μία επανάσταση, η οποία αν και "απέτυχε", μια και η Χαλκιδική καταστράφηκε συθέμελα από τους Οθωμανούς, το αίμα όμως των χιλιάδων κατοίκων που σφάχτηκαν αποτέλεσε "λευτεριάς λίπασμα", μέχρι να έρθει το 1912, οπότε η περιοχή απέκτησε ξανά την ελευθερία της.

Τραγώδιον των Κασσανδρινών γυναικών

κατά τας αρχάς του ιερού αγώνος, του 1821

Τρία κομμάτια σύννεφα,

σ' τον ουρανό συρμένα,

το έν βαστά ψιλή βροχή,

τ' άλλο βαρύ χαλάζι,

το τρίτο το μαυρύτερον,

κατά γιαλόν 'γναντεύει.

Κι όσαις γυναίκες τα 'βλεψαν,

προς τον γιαλό πηγαίνουν.

- Παύσε γιαλέ μ' τα κύματα,

παύσε και την φορτούνα,

να 'βγουν τα κλεφτοκάραβα,

π' έχουν τους κλέφταις μέσα.

Καράβια που είν' οι άνδρες μας,

που είν' οι αδερφοί μας;

- Οι άνδρες σας δεν είν' εδώ,

πάγουν στην Σαλονίκη,

παν να τροχήσουν τα σπαθιά,

να κάμουν τα τουφέκια,

Θ' ανοίξωμε τον πόλεμον,

με τον Σουλτάν Μαχμούτη.

Γειτόνισσα (Πολύγυρος)

Γειτόνισσα¹

Γειτόνισσα, μπρε αμάν αμάν,
γειτόνισσα, διμόνισσα (δις)

τρεις χρόνους δεν κοινώνησα.

Τρεις χρόνους, μπρε αμάν αμάν,
τρεις χρόνους δεν κοινώνησα (δις)
κι ακόμα τρεις δεν κοινουνώ.

Κι ακόμα τρεις, μπρε αμάν αμάν,
κι ακόμα τρεις δεν κοινωουνώ (δις)

 για της αγάπης τουν καημό.

Να σι ρουτή, μπρε αμάν αμάν,

να σι ρουτήσου δεν μπουρώ (δις)

ποιον αγαπάς καλύτιρα.

Ποιόν αγαπά, μπρε αμάν αμάν,

ποιόν αγαπάς καλύτιρα (δις)

τουν άνδρα σ' ή τουν γείτουνα.

Τουν άνδρα μου, μπρε αμάν αμάν,

τουν άνδρα μου τουν αγαπώ (δις)

του γείτουνα καλύτιρα.

Του γείτουνα, μπρε αμάν αμάν,

του γείτουνα καλύτιρα (δις)

γιατί φιλάει γλυκύτιρα.

Άντρας να γι, μπρε αμάν αμάν,

άντρας να γίνει μάρμαρου (δις)

κι ου γείτουνας τριαντάφυλλου.

Για να πατώ, μπρε αμάν αμάν,

για να πατώ στου μάρμαρου (δις)

να κόβου του τριαντάφυλλου.

1. Παλιό τραγούδι του Πολυγυρου. Έχει ηχογραφηθεί από την Χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου Πολυγύρου και μπορεί κανείς να ακούσει το τραγούδι στο 3ο cd του με τίτλο "Παραδοσιακά τραγούδια Πολυγύρου και Χαλκιδικής", εκδόσεως του ιδίου συλλόγου.

Ο βοσκός και η λάμνια (περιοχή Καλαμαριάς)

Το συγκεκριμένο τραγούδι προέρχεται από το βιβλίο "Ρωμαίικα τραγούδια", του Arnoldvs Passow, το οποίο εκδόθηκε το 1860 στην Λειψία της Γερμανίας. Όπως αναφέρεται τραγουδιόταν στην Σαλονίκη και στην περιοχή της Καλαμαριάς. Η ονομασία Καλαμαριά αναφερόταν παλαιότερα σε όλη την περιοχή νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης, και όχι μόνο στον σημερινό ομώνυμο Δήμο. Μάλιστα πολλά από τα χωριά της Καλαμαριάς επι τουρκοκρατίας κατοικούνταν από Τούρκους.

Το τραγούδι αυτό λοιπόν καταγράφηκε σε κάποιο από τα ελληνικά χωριά της περιοχής. Διασώζει μάλιστα την παράδοση των γυναικών-ξωτικών, τα οποία αν σε βρουν μοναχό, σε σέρνουν στον χορό τους και ενίοτε σου παίρνουν την λαλιά.

Ο βοσκός και η λάμνια

Πέντε χιλιάδες πρόβατα, δέκα χιλιάδες γίδια

τα φύλαγαν τρεις αδελφοί κι οι τρεις στοιχειά του κόσμου.

Κι ένας πάγει για το φιλί, κι άλλος για την αγάπην

κι ο Γιάννης ο μικρότερος εκειός πίσ' αναμένει,

να κυβερνάει τα πρόβατα, να κυβερνάει τα γίδια.

Κι η μάνα του τον διάταξε, κι η μάνα του του λέγει

- Γιάννη μ' σαν θέλεις την ευχή, εμέ και του πατρός σου,

σε μόνο δέντρο μη σταθείς, σε λεύκη μη σταλιάσεις,

και κάτω στην ακρογιαλιά σουραύλι μη λαλήσεις.

Τι βγαίν' η λάμια του γιαλού, η λάμια του πελάγου.

Κι ο Γιάννης επαράκουσε της μάνας του τα λόγια,

σε μόνο δέντρο στάθηκε, σε λεύκη και σταλιάζει

και κάτω στην ακρογιαλιά σουραύλι και λαλάει.

Και βγήκ' η λάμια του γιαλού και λάμια του πελάγου.

- Λάλα το Γιάννη μ', λάλα το, λάλα το το σουραύλι,

κι αν μ' αποστάσεις στο χορό, γυναίκα να με πάρεις

κι αν σ' αποστάσω λάλημα, τη στάνη σου να πάρω.

Τρεις ημερούλες λάλαγε και τρία μερονύχτια,

τον Γιάννη τον απόστασε βαρώντας το σουραύλι.

Επήρε του τα πρόβατα και όλα του τα γίδια

κι αυτός πήγε να ρογιαστεί σ' αφεντικό 'ποκάτω.

Φεγγάρι μου που 'σαι ψηλά

Φεγγάρι μου που 'σαι ψηλά

Φεγγάρι μου που 'σαι ψηλά
κι χαμηλά λογιάζεις
μην είδες, μην αλόγιασες.

Μην είδες, μην αλόγιασες
μωρέ, τουν αγαπητικό μου
σι πια ταβέρνα βρίσκεται.

Σι πια ταβέρνα βρίσκεται
σε τι όμορφα τραπέζια
ποιες μαυρομάτες τουν κιρνούν.

Ποιες μαυρομάτες τουν κιρνούν
κι ποιες τουν προστατεύουν
κι ιγώ τον αραθύμισα...

Του νιο τουν ήρθι μήνυμα

Του νιο τουν ήρθι μήνυμα (του γάμου)

Ερ, τουν νιο τουν ήρθι μήνυμα
να πάει μακρύ ταξίδι.
Κι του ταξίδι, γεια σ' γαμπρέ μου, γειά σ'

κι του ταξίδι ήταν μακρύ
κι η νιος ξαγρυπνισμένος.

Να τουν ξυπνήσου μι νιρο
φουβούμι μην κρυώσει.
Να τουν ξυπνήσου μι κρασί,
φουβούμι μη μιθύσει.

Θα τουν ξυπνήσου μι φιλί.

Ήρθαν τα Κρητικά παιδιά (Ιερισσός)

Ήρθαν τα Κρητικά παιδιά

Ήρθαν, μαλέι, ν' ήρθαν τα Κρη

τικά, Κρητικά παιδιά

ήρθαν τα Κρητικά να παιδιά

τα 'μορφα παλικά να ρια.

(Το τραγούδι τραγουδιέται όπως αναγράφεται

στην πρώτη στροφή)

Τα 'μορφα και τα νόστιμα

και τ' αρραβωνιασμένα.

Καράβι λέει σκαρώσανε

καταμεσού πελάγου.

Βάζουν κατάρτια μπρούτζινα

κι αντέννες ασημένιες

και τα πανιά μεταξωτά,

τα ξάρτια συρματένια.

Κι είν' 'μορφο το καράβι τους

κι ο νιος που τ' αρμενίζει.

- Καράβι μου κι αν πας στη Χιο

κι αν πας στη Σαλονίκη

χαιρέτα μου την Αγαπώ

πο' 'χει τα μαύρα μάτια.

1. Τραγούδι της Ιερισσού. Το τραγούδι αυτό περιλαμβάνεται στον ψηφιακό δίσκο της Δόμνας Σαμίου "Έχε γεια Παναγιά".

Σαράντα πέντε μάστοροι

Σαράντα πέντε μάστοροι¹

Σαράντα πέντε μάστοροι, ματάκια μου

κι εξήντα μαθητούδια

πού πας καρδιά μ' καμμέν'.

Καμάρα ν' έχτιζαν γιαλό, ματάκια μου

καμάρα θεμελιώνουν

πού πας καρδιά μ' καμμέν'.

Ν' ολημερίς ανέχτιζαν, ματάκια μου

κι απί βραδύς χαλνούσι

πού πας καρδιά μ' καμμέν'.

Πουλάκι πάισι κι έκατσι, ματάκια μου

ζερβά 'πού την καμάρα

πού πας καρδιά μ' καμμέν'.

Δεν κηλαϊδούσι σαν πουλί, ματάκια μου

σαν αγριοπούλ' απού 'ταν

πού πας καρδιά μ' καμμέν.

Μόν' κηλαϊδούσι κι έλιγι, ματάκια μου

μ' ανθρωπινή λαλίτσα

πού πας καρδιά μ' καμμέν'.

Αν δε στοιχειώστε άνθρωπο, ματάκια μου

καμάρα δε στεριώνει

πού πας καρδιά μ' καμμέν'.

1. Καγκελευτός χορός της Χαλκιδικής. Πρόκειται για παραλλαγή του γνωστού δημοτικού ποιήματος "Της Άρτας το γιοφύρι", του οποίου η θεματολογία πέρασε τα όρια του ελλαδικού χώρου και διαδόθηκε σε όλα τα Βαλκάνια. Το τραγούδι αυτό περιλαμβάνεται στον ψηφιακό δίσκο της Δόμνας Σαμίου "Έχε γεια Παναγιά".

Πάνω στου παπά τ' αλώνι

Υπαγόρευση: Ευμορφία Στ. Σταυρούδη

Τοποθεσία: Άγιος Πρόδρομος

Ημερομηνία: 28 Νοεμβρίου 2009

Εισαγωγή

Πρόκειται για παραλλαγή του γνωστού τραγουδιού της Χαλκιδικής "Κάτω στου παπά τ' αλώνι", και κυρίως όσον αφορά το μέλος του.

Στα μέσα ή τέλη της δεκαετίας του 50' δημιουργήθηκε στον Άγιο Πρόδρομος μία χορευτική ομάδα νέων κοριτσιών. Η συγκεκριμένη ομάδα εμφανίστηκε σε μία εκδήλωση στην Πορταριά Χαλκιδικής, πιθανόν στα πλαίσια του εορτασμού της επαναστάσεως της Χαλκιδικής, συμμετέχοντας με μερικούς χορούς, συμπεριλαμβανομένου και αυτού, όπως και του τραγουδιού "Πάνου σ' βουνί". Τα τραγούδια και τους χορούς είχε υπαγορεύσει τότε η Ευμορφία Δ. Σαράφη (Μαρτυρία Ευμορφίας Στ. Σταυρούδη και Μαρίας Δ. Σαράφη). Οι στίχοι έχουν ως εξής:

Πάνω στου παπά τ' αλώνι

Πάνω στου παπά τ' αλώνι

και τ' Αγά το πετραλώνι

πάησαν κλέφτες να πατήσουν

να πατήσουν και να πάρουν.

Πήραν άσπρα, πήραν γρόσια

πήραν και μια Ρωμιοπούλα

του παπά θυγατερούλα.

Στο βουνό ψηλά την πάνε

κι άρχισαν να την ρωτάνε

- Πες μας κόρη την αλήθεια

Τούρκ'σσα είσι για Ρουμέισσα;

Τούρκ'σσα είσι για Ρουμέισσα

κι έχεις τόση ομορφιά.

Τι είν' τα μάτια σου βαμμένα

τα μαλλιά σ' μπουγιατισμένα.

- Είμι μπέη μ' Ρουμιουπούλα

του παπά θυγατερούλα.

Ήρθαν καράβια στου γιαλό

Ήρθαν καράβια στου γιαλό

Ήρθαν καράβια στου γιαλό
κι είνι γιουμάτα Χιώτισσις
κι ‘μουρφουσκουπιλιώτισσις.

Τουν πρώτου πάν κι ρώτησαν,
πόσου πουλάς τις όμορφις;
- Τις παντρεμένις δώδικα,
τις χήρις δικατέσσιρα,
κι τα κουρίτσια ένα φλουρί.

- Κι πού να το βρου του φλουρί;
Θα πάου στην Ανατολή,
να καζαντίσου ένα φλουρί,
να πάρου ικείνη απ’ αγαπώ
ικείνην ήθιλα κι ιγώ.

Ψηλό ιβουνό, Μαρίγια μου (Πολύγυρος)

Ψηλό ιβουνό, Μαρίγια μου1

Ψηλό ιβουνό, Μαρίγια μου,
ψηλό ιβουνό θέ’ ν’ ανεβώ,
ερ’ ψηλό μαρμαρουμένου,
του χειλάκι σ’ του βαμμένου.

Να κόψου του, Μαρίγια μου,
να κόψου του βασιλικό,
ερ’ να κάμου αρύ φουρκάλι²
σαν κ’ ισένα δεν είν’ άλλη.

Να φουρκαλώ, Μαρίγια μου,
να φουρκαλώ τις θάλασσες,
ερ’ ν’ αράζουν τα καράβια
τα όμουρφα τα παλικάρια.

Καράβι ή, Μαρίγια μου,
καράβι ήρθι κι άραξι,
στης αγάπης μου την πόρτα
σα να ήξιρ’ απού πρώτα.

- Καραβουκύ, Μαρίγια μου,
καραβουκύρη κι αδιρφέ,
ερ’ τι έχεις μες στ’ αμπάρι
κι όλο τρίζει το κατάρτι;

- Στην πλώρη έ, Μαρίγια μου,
στην πλώρη έχου παπαδιές,
ερ’ στην πρύμνη παντριμένις
χήρις κι αρραβουνιασμένις.

Κι τα κουρί, Μαρίγια μου,
κι τα κουρίτσια μες στ’ αμπάρ’,
τα κουρίτσια μες στ’ αμπάρι
κι όποιους θέλ’ να πάει να πάρει.

1. Παλιό τραγούδι του Πολυγυρου. Έχει ηχογραφηθεί από την Χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου Πολυγύρου και μπορεί κανείς να ακούσει το τραγούδι στο cd "Παραδοσιακά τραγούδια του Πολυγύρου", εκδόσεως του ιδίου συλλόγου.

2. Η σκούπα.

Τι έχεις καημένη κόρη

Τι έχεις καημένη κόρη

- Τι έχεις καημένη κόρη
και μέρα-νύχτα κλαις
κι εμένα τον καημό σου, καλέ κόρη
γιατί δεν μου τον λες.

- Τι να σου πω μάνα μου,
τι να σ’ αποκριθώ,
δεν ξέρεις απ’ αγάπη, καλέ μάνα
κι από κρυφό καημό.

Εγώ αν δεν τον πάρω
αυτόν που αγαπώ
στη θάλασσα θα πάω, καλέ μάνα

να πέσω να πνιγώ.

Η Παπαγιωργάκινα (Πολύγυρος)

Η Παπαγιωργάκινα¹

Ακούστι παλλικάρια μου,
χρυσοί μου λεβεντάδες,
ζωστήτι τ’ αλαφρά σπαθιά
και πάρτι τα ντουφέκια.

Σεϊναγάς μας μήνυσε
στουν πόλεμου να πάμε.
Σφαλνάτι τ’ αργαστήρια σας
και πάρτι τα ντουφέκια.

Όλες οι μάνες έκλαιγαν
κι όλις παρηγοριούνταν,
μα η Παπαγιωργάκινα
παρηγοριά δεν έχει.

- Υγιέ μου, δώδεκα χρονώ
τι πόλεμο θα κάμεις,
δίχως ντουφέκι και σπαθί,

τι πόλεμο θα κάμεις;

1. Ιστορικό τραγούδι που συναντάται σε χειρόγραφο του Λαογραφικού Αρχείου της Ακαδημίας Αθηνών, με ημερομηνία 10 Φεβρουαρίου 1891. Το χειρόγραφο περιέχει δημώδη άσματα “Των περί τον Πολύγυρον ιδία χωρίων”. Το τραγούδι αναφέρεται στην υποχρεωτική στρατολόγηση Ελλήνων από τους Τούρκους.

Η Μαρίτσα (Παγχαλκιδικιώτικο)

Η Μαρίτσα1

Καθημερ'νώς, όταν σε δω
μαρί Μαρίτσα μου,
καθημερ'νώς, όταν σε δω
μικρή κουκλίτσα μου,
στην πό, στην πόρτα σου να βγαίνεις. (δις)

Ανθίζεις και μοσχοβολάς
μαρί Μαρίτσα μου,
ανθίζεις και μοσχοβολάς
μικρή κουκλίτσα μου,
κι εμέ, κι εμένα με μαραίνεις. (δις)

Τέσσερα φύλλα της καρδιάς
μαρί Μαρίτσα μου,
τέσσερα φύλλα της καρδιάς
μικρή κουκλίτσα μου,
τα δυο, τα δυο τα ‘χεις παρμένα. (δις)

Και τ’ άλλα δυο μου τ’ άφησες
μαρί Μαρίτσα μου,
και τ’ άλλα δυο μου τ’ άφησες
μικρή κουκλίτσα μου,για πά, για πάντα μαραμένα. (δις)

1. Χορός συρτός, ιδιαίτερα αγαπητός σε όλη την Χαλκιδική. Το τραγούδι αυτό τραγουδούσε στο χωριό μας και ο μπαρμπα Γιάννης Χ. Σαμαράς - που όπως έχουμε πει έπαιζε λαούτο - και του άρεσε πάρα πολύ, μια και την γυναίκα του την λέγανε Μαρία.

Τ' Αη-Λια (Παγχαλκιδικιώτικο)

Τ' Αη-Λια1

Σημί-νι-ρα, εί, λέει, σημί-νί-ρα, εί ση-
μί-νί-ρα εί, μαρ' είνι τ' Α-να-ηλιά
σημίρα είνι τ' Αη-Λια
κι τ' Αη-Λια η μέρα. (δις)

Κοσμού-νους πααίν', λέει, κοσμού-νους πααίν' κο-
σμού-νους πααίν', πααίν στουν Α-να-ηλιά
κόσμους παίν' στουν Αη-Λια
κι η Γιρακίνα κλαίει. (δις)

Κι η μά-να-να της, λέει, κι μά-να-να της κι η
μά-να-να της, να της την έ-νε-λιγι
κι η μάνα της την έλιγι
κι την παρηγουρούσι. (δις)

Σώπα-να μαρ' Γι, λέει, σώπα-να μαρ' Γι, σώ-
πα-να μαρ' Γι, μαρ' Γιρακί-νι-να μου
σώπα μαρ' Γιρακίνα μου
κι μη παραπουνιέσι. (δις)

Του πώ-νως μι λες, λέει, του πώ-νως μι λες, του
πώ-νως μι λες, μι λες, μανί-νι-τσα μου
του πώς μι λες μανίτσα μου
να μη παραπουνιέμι. (δις)

Πέντι-νι πιδιά, λέει, πέντι-νι πιδιά πέ-
ντι-νι πιδιά, πιδιά μι γύ-νι-ριψαν
πέντι πιδιά μι γύριψαν
τα πέντι αρχουντουπαίδια. (δις)

Κι διά-να-λιξις, λέει, κι διά-να-λιξις κι
διά-να-λιξις,λέει, κι μ' έ-νε-δουσις
κι διάλιξις κι μ' έδουσις
του πλιο φτουχό της χώρας. (δις)

1. Το συγκεκριμένο τραγούδι συναντάται σε πολλές περιοχές της Χαλκιδικής, και χορεύεται είτε απλά ως συρτό, είτε μαζί με κάποια παραλλαγή των βημάτων στους τελευταίους δύο στίχους κάθε στροφής, όπου ο κύκλος του χορού ενώνεται και οι χορευτές πραγματοποιούν μία παλινδρόμιση μέσα-έξω. Επίσης στο συγκεκριμένο τραγούδι συναντάται και το συνηθισμένο σε πολλά μέρη της Χαλκιδικής φαινόμενο να παρεμβάλονται ανάμεσα στις λέξεις κάποιες βοηθητικές συλλαβές (π.χ. νι, νε νο, να, λι κτλ.), έτσι ώστε το τραγούδι να γίνεται λιγότερο μακρόσυρτό.

Τ'ς κυρίτσας του βρακί (Ταξιάρχης)

Τ’ς κυρίτσας του βρακί¹

- Είδα τ’ς κυρί, κοκώνα Μαριγώ,
είδα τ’ς κυρί, τ’ς κυρίτσας του βρακί
μό’ του λύνει και του δένει
και τους νέους τους μαραίνει.

Του ‘δαν παπά, κοκώνα Μαριγώ,
του ‘δαν παπά, παπάδες κι έφριξαν
καλοέροι κι τρομάξαν
κι τα ράσα τους πετάξαν.

Του ‘δε κι ένας, κοκώνα Μαριγώ,
του ‘δε κι ένας, κι ένας πνευματικός
απ’ την εκκλησία βγαίνει
και στου μπαρμπεριό πηγαίνει.

- Μπαρμπέρη μ’ τα, κοκώνα Μαριγώ,
μπαρμπέρη μ’ τα ξου, τα ξουράφια σου
έι καλά να τα τρουχήσεις
πνευματικό θα μπαρμπερήσεις.

Του ‘δε κι ένας, κοκώνα Μαριγώ,
του ‘δε κι ένας, κι ένας μικρός γιατρός
και το δίπλωμα πετάει
και την αχυρί κοιτάει.

- Του τι είδες βρε, κοκώνα Μαριγώ,
του τι είδες βρε, μα βρε πνευματικέ
και το σκούφο σου πετάζεις
και τα ράσα σου τινάζεις;

- Είδα τ’ς κυρί, κοκώνα Μαριγώ,
είδα τ’ς κυρί, τ’ς κυρίτσας του βρακί
που ‘χει αχυρί ταντέλα

κι ήταν Καθαρή Διφτέρα.

1. Τραγούδι σκωπτικό, αποκριάτικο. Το τραγούδι πρωτοάκουσα από την Χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου Πολυγύρου. Στο χωριό μας τραγουδιόταν παλαιότερα και από νύφη που καταγόταν από τον Ταξιάρχη.

Με μήνυσε η αγάπη μου (Πολύγυρος)

Με μήνυσε η αγάπη μου1

Με μήνυσε η αγάπη μου, ζηλεμένο μου
να πάου να την πάρου, φέγγεις φεγγάρι μ’ φέγγεις
να πάου να την πάρου, λαμπρό μου φιγγαράκ’.

Μα ιγώ ήμαν ξένους κι ατζιαμής, ζηλεμένο μου
τη στράτα δεν την ξέρου, φέγγεις φεγγάρι μ’ φέγγεις
τη στράτα δεν την ξέρου, λαμπρό μου φιγγαράκ’.

Σαν παίρνου δίπλα του στρατί, ζηλεμένο μου
στρατί του μουνουπάτι, βάσανα πο’ ‘χ’ η αγάπη
στρατί του μουνουπάτι, λαμπρό μου φιγγαράκ’.

Του μουνουπάτι μ’ έβγαλέ, ζηλεμένο μου
στης αγάπης μου την πόρτα, σαν να ήξερ’ απού πρώτα
στης αγάπης μου την πόρτα, λαμπρό μου φιγγαράκ’.

Βρίσκω την πόρτα σφαλιστή, ζηλεμένο μου
και τα κλειδιά παρμένα, γράψ’ αλίμονο σε μένα
και τα κλειδιά παρμένα, λαμπρό μου φιγγαράκ’.

Παίρνου πέτρα ν’ από την αυλή, ζηλεμένο μου
ρίχνου στου παραθύρι, φέγγεις φεγγάρι μ’ φέγγεις
ρίχνου στου παραθύρι, λαμπρό μου φιγγαράκ’.

Κόρ’ αν κοιμάσαι ξύπνησε, ζηλεμένο μου
κι αν ξαγρυπνάς κοιμήσου, πάρε με κι εμέ’ μαζί σου

κι αν ξαγρυπνάς κοιμήσου, λαμπρό μου φιγγαράκ’.

1. Χορός συρτός, μεικτός με σταματήματα. Μια παραλλαγή του τραγουδιού τραγουδιέται και στην Ιερισσό. Το τραγούδι μπορεί να βρει κανείς στο cd του Πολιτιστικού Συλλόγου Πολυγύρου με τίτλο "Τραγούδια Πολυγύρου - Τραγούδια Χαλκιδικής".