Απογραφή πληθυσμού 1920

ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

 

ΥΠΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Δήμος Βασιλικών

1. Βασιλικά (1148 αρρένες, 1132 θήλεις) 2280

2. Αγία Παρασκευή (101, 79) 180

3. Γαλαρινός (57, 53) 110

4. Δοβαντζή (10, 14) 24

5. Λουτρά Σέδες (11, 0) 11

6. Μαντζάρηδες [σημ. Ν. Ραιδεστός] (77, 55) 132

7. Πισόνα (17, 24) 41

8. Συρωτή (87, 62) 149

9. Τογαρτζήδες [Ταγαράδες] (36, 25) 61

10. Τροχανλή [Λακκιά] (59, 42) 101

11. Χασαπλή (49, 47) 96

12. Μετόχιον Αγίας Τριάς (12, 3) 15

13. Μονή Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας (60, 0) 60

Δήμος Επανωμής

1. Επανωμή (1667, 1763) 3430

2. Όρμος Επανωμής (38, 9) 47

3. Ακμαντζαλή [Λάκκωμα] (167, 134) 301

4. Καραμπουρνού Άνω (10, 8) 18

5. Καραμπουρνού Κάτω (111, 80) 191

6. Καραμπουρνού Μέγα [Μέγα Έμβολο] (12, 7) 19

7. Μεσημέρι (78, 40) 118

8. Μπαξέ [Ν. Επιβάτες] (25, 18) 43

9. Νεοχώριον ή Ουτς Εβλέρ (51, 36) 87

10. Σεντζελή [Ξηροκώμη] (41, 40) 81

11. Χατζή Μπαλή [Περαία] (20, 7) 27

12. Μετόχι Αγίου Παύλου (32, 18) 50

13. Μετόχι Τσαλή [Ν. Καλλικράτεια] (22, 13) 35

Δήμος Ζουμπάτων

1. Ζουμπάταις [Τρίλοφος] (581, 657) 1238

2. Αδαλή [Κάτω Σχολάρι] (309, 168) 477

3. Καρατζοχαλή [Καρδία] (169, 134) 303

4. Μπασισλή [Άνω Σχολάρι] (79, 76) 155

5. Ουζούν Αλή [Πλαγιάρι] (57, 51) 111

6. Πουρνάρ [Ν. Ρύσιο] (9, 13) 22

7. Τσαϊρ [Λειβαδίκι Περαίας] (15, 5) 20

Δήμος Κρίνης

1. Κρίνη (211, 166) 377
2. Βαρτζιλάρ [Άγ. Αντώνιος] (39, 33) 72
3. Καρά-Γιουσουφλάρ [Κρυόνερο] (18, 29) 47
4. Καρβιά [Ν. Σίλατα] (154, 127) 281
5. Καρβουνό ή Μετόχι Αγ. Αναστασίας (1, 0) 1
6. Κιουστουκλή (26, 27) 53
7. Κουλά-Ουσλή (20, 18) 38
8. Νταουτλή (59, 49) 108
9. Ντομπουρλού [Ελαιοχώρια] (71, 59) 130
10. Σελιάδες (47, 44) 91
11. Σενελή ή Σέλελη [Ροδόκηπος] (14, 12) 26
12. Τελκελή [Πετράλωνα] (221, 208) 429
13. Τσελή ή Τσεγίδες (41, 33) 74
14. Τσιγγανάδες [Ν. Γωνιά] (160, 160) 320
15. Τσιπισλή [Κλαδερό] (20, 18) 38
16. Τσοπανλή (18, 9) 27
17. Μετόχι Σερβικόν (8, 0) 8

ΥΠΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΑΓΚΑΔΑ

Κοινότητα Αδάμ

1. Αδάμ (345, 402) 747
2. Γκιρέν [Μεσόκωμο] (75, 74) 149
3. Καργή-Γκιόλ [Καλαμωτό] (165, 161) 326
4. Σοβουλάρ (97, 86) 183

Κοινότητα Κάτω Ραβνών

1. Κάτω Ραβνά [Μαραθούσα] (296, 286) 582
2. Ισά Όμπαση [Γερακιά] (52, 47) 99
3. Ντερέ [Πλατανοχώρι] (67, 65) 132

Κοινότητα Περιστεράς

1. Περιστερά (348, 304) 652


ΥΠΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

Κοινότητα Αγίας Παρασκευής

1. Αγία Παρασκευή (340, 317) 357

Κοινότητα Αγίου Νικολάου

1. Άγιος Νικόλαος (688, 704) 1392
2. Μετόχιον Ξενοφώντος (16, 13) 29

Κοινότητα Αθύτου

1. Άθυτος (332, 357) 689
2. Μετόχιον Αγίου Παύλου (15, 13) 28
3. Μετόχιον Λαύρας (25, 2) 27
4. Μετόχιον Ρωσσικόν (25, 16) 41

Κοινότητα Βάβδου

1. Βάβδος (664, 700) 1364

Κοινότητα Βάλτας

1. Βάλτα (736, 733) 1469
2. Μετόχιον Αγάπηκον (4, 3) 7
3. Μετόχιον Διονυσίου (19, 12) 31
4. Μετόχιον Δοχειαρίου (32, 23) 55
5. Μετόχιον Εσφιγμένου (10, 4) 14
6. Μετόχιον Καρακάλου (14, 9) 23
7. Μετόχιον Κελί (16, 4) 20
8. Μετόχιον Κρεμμύδι (9, 14) 23
9. Μετόχιον Ξενοφώντος (17, 12) 29
10. Μετόχιον Παπαστάθη (8, 5) 13
11. Μετόχιον Πετριότικον (29, 16) 45
12. Μετόχιον Σταυρονικήτα (43, 20) 63

Κοινότητα Βαρβάρας

1. Βαρβάρα (244, 284) 528
2. Ολυμπιάδα (31, 30) 61
3. Πραβίτα (7, 7) 14

Κοινότητα Βραστών Πλανών

1. Βραστά (515, 502) 1017
2. Αγία Φωτίδα (37, 48) 85
3. Άγιος Ιωάννης (2, 3) 5
4. Κελί (19, 14) 33
5. Μηλιάδα (3, 7) 10
6. Πιτσιάδα (1, 2) 3
7. Πλανά (64, 78) 142
8. Σμήξι (15, 20) 35

Κοινότητα Γαλατίστης

1. Γαλάτιστα (1300, 1295) 2595
2. Αβανλήδες [Πρινοχώρι] (173, 166) 339

Κοινότητα Γοματίου

1. Γομάτιον (277, 318) 595
2. Μετόχιον Δεβελίκιον (14, 8) 22
3. Μετόχιον Ιβήρων (11, 12) 23
4. Μετόχιον Λαύρας (1, 5) 6

Κοινότητα Δουμπιών

1. Δουμπιά (264, 262) 526
2. Σανά (204, 196) 400

Κοινότητα Ιερισσού

1. Ιερισσός (925, 1033) 1958
2. Λιμήν Ιερισσού (4, 0) 4
3. Μετόχιον Αμουλιανης (11, 6) 17
4. Μετόχιον Ζωγράφου (9, 1) 10
5. Μετόχιον Κουμίτσας (18, 9) 27
6. Μετόχιον Κουτλουμουσίου (15, 6) 21
7. Μετόχιον Κουτσακίου (6, 7) 13
8. Μετόχιον Λαύρας (14, 12) 26
9. Μετόχιον Πρόβλακα (13, 8) 21
10. Μετόχιον Πύργου (36, 1) 37
11. Μετόχιον Πυργούδιας (9, 7) 16

Κοινότητα Ισβόρου

1. Ίσβορον [Στρατονίκη] (530, 569) 1099
2. Καλύβαι Ισβόρου (20, 9) 29
3. Ματίμ Λάκκος (59, 0) 59
4. Στρατώνι (182, 149) 331

Κοινότητα Καζαντζή Μαχαλά

1. Καζαντζή Μαχαλά [Στάγειρα] (170, 223) 393
2. Ολυμπιάδα (88, 17) 105

Κοινότητα Καλάνδρας

1. Καλάνδρα (316, 383) 699
2. Φάρος Καλάνδρας (30, 1) 31
3. Μετόχιον Καραμάν (16, 15) 31

Κοινότητα Κασσανδρινού

1. Κασσανδρινό (155, 172) 327
2. Παζαράκια [Κρυοπηγή] (114, 95) 209
3. Πολύχρου (160, 148) 308
4. Μετόχιον Αγ. Αναστασίας (21, 20) 41
5. Μετόχιον Ζωγράφου (11, 5) 16
6. Μετόχιον Κουτλουμουσίου (3, 2) 5
7. Μετόχιον Ξηροποτάμου (3, 2) 5
8. Μετόχιον Φιλοθέου (4, 0) 4

Κοινότητα Καψόχωρας

1. Καψοχώρα [Πευκοχώρι] (190, 175) 365
2. Τσαπράνι [Ν. Σκιώνη] (188, 206) 394
3. Χανιώτη (67, 63) 130
4. Μετόχι Άνδερ (19, 11) 30

Κοινότητα Λιαριγκόβης

1. Λιαρίγκοβη (1020, 1309) 2320

Κοινότητα Λυκόβης

1. Λυκόβη [Ταξιάρχης] (405, 499) 904

Κοινότητα Μεταγγιτσίου

1. Μεταγγίτσι (173, 187) 360
2. Μετόχιον Περγαδίκι (53, 78) 131

Κοινότητα Μπαρακλής

1. Μπαρακλή [Ν. Κερασιά] (90, 70) 160
2. Ακ Μπουνάρ [Μικρός Βάβδος] (21, 14) 35
3. Οσμανλή [Νερόμυλος] (31, 30) 61
4. Παζαρλή [Δίκορφο] (60, 50) 110
5. Παναγιά (38, 34) 72
6. Σικεμλή [Ν. Ροδιά] (32, 17) 49

Κοινότητα Νεοχωρίου

Νεοχώριον (343, 426) 769

Κοινότητα Νικήτας

1. Νικήτα
2. Μετόχιον Βόζικα [Μεταμόρφωση] (48, 41) 89

Κοινότητα Ορμυλίων

1. Ορμύλια (761, 786) 1547
2. Μετόχιον Βατοπεδίου (38, 46) 84
3. Μετόχιον Ζωγράφου (3, 3) 6

Κοινότητα Παλαιοχώρας

1. Παλαιοχώρα (265, 336) 601
2. Κρήμνη (110, 118) 228
3. Σεποτνίκια (243, 218) 461
4. Τσοπλίκι [Γεροπλάτανος] (163, 195) 358

Κοινότητα Παλαιοχωρίου

1. Παλαιοχώριον (453, 530) 983

Κοινότητα Παλιουρίου

1. Παλιούρι (302, 294) 596

Κοινότητα Παρθενώνος

1. Παρθενών (178, 187) 365
2. Μετόχιον Γρηγορίου (49, 29) 78
3. Μετόχιον Κωνσταμονίτου (34, 38) 72

Κοινότητα Πορταριάς

1. Πορταριά (257, 238) 495
2. Άγιος Μάμας (236, 238) 474
3. Βρωμόσυρτα [Άγ. Παντελεήμονας] (105, 75) 180
4. Εμερτζελή [Πρινάρια] (16, 18) 34
5. Καρά-Τεπέ [Ν. Τένεδος] (15, 6) 21
6. Καργί-Λιμάν [Ν. Μουδανιά] (110, 58) 168
7. Καρκάρα [Σήμαντρα] (352, 295) 647
8. Μαρυανά (29, 16) 45
9. Μυριόφυτον [Ν. Όλυνθος] (93, 77) 170
10. Πόζαλον [Μικράλωνα] (151, 137) 288
11. Σουφλάρ [Ν. Τρίγλια] (143, 133) 276
12. Μετόχιον Διονυσίου (24, 6) 30
13. Μετόχιον Ζωγράφου (36, 16) 52
14. Μετόχιον Καραμάν (19, 2) 21
15. Μετόχιον Κωνσταμονίτου (46, 22) 68
16. Μετόχιον Ρωσσικόν (27, 10) 37

Κοινότητα Πολυγύρου

1. Πολύγυρος (1400, 1295) 2695
2. Γερακινή (192, 106) 298
3. Καλύβαι (192, 125) 317
4. Μετόχιον Αναστασιάτικον (14, 7) 21

Κοινότητα Ραβνών

1. Ραβνά [Πετροκέρασα] (350, 343) 693

Κοινότητα Ρεβενικίων

1. Ρεβενίκια [Μ. Παναγία] (869, 993) 1862
2. Πλανά (21, 10) 31
3. Μετόχιον Περγαδίκι (53, 22) 75

Κοινότητα Ρετσινικίων

1. Ρετσινίκια [Άγιος Πρόδρομος] (363, 320) 683
2. Καγιατζίκ [Παλαιόκαστρο] (138, 128) 266

Κοινότητα Στανού

1. Στανός (237, 262) 499

Κοινότητα Συκιάς

1. Συκιά (772, 880) 1652
2. Λιμήν Συκιάς (19, 3) 22
3. Αρμενιστή (24, 8) 32
4. Πηγαδάκι (8, 2) 10
5. Πλατανίτσι (21, 3) 24
6. Τορώνη (12, 12) 24
7. Μετόχιον Αγάπητον (13, 13) 26
8. Μετόχιον Αγίας Κυριακής Εσφιγμένου (17, 24) 41
9. Μετόχιον Αγίου Παύλου (32, 25) 57
10. Μετόχιον Διονυσίου (26, 5) 31
11. Μετόχιον Δοχειαρίου (19, 5) 24
12. Μετόχιον Ζωγράφου (5, 6) 11
13. Μετόχιον Κομπάς (17, 16) 33
14. Μετόχιον Κουτλουμουσίου (29, 25) 54
15. Μετόχιον Κριαρίτσι (17, 4) 21
16. Μετόχιον Λαύρας (8, 6) 14
17. Μετόχιον Ξηροποτάμου Σάρτη (46, 46) 92
18. Μετόχιον Πετριότικον (8, 7) 15
19. Μετόχιον Τρεστενίκα (3, 0) 3

Κοινότητα Φούρκας

1. Φούρκα (322, 339) 661
2. Μετόχιον Χιλανδαρίου (3, 2) 5

Ένα σενάριο-πραγματικότητα προς το 1846 (Χάρης Ζ. Σαμαράς)

Το παρακάτω κείμενο, στάλθηκε από τον συγχωριανό μας Χάρη Ζ. Σαμαρά, τον οποίο ευχαριστώ θερμά. Μέσα από αυτό εκφράζει τις σκέψεις και τις παρατηρήσεις του σχετικά με την ανάπτυξη του οικιστικού δικτύου του χωριού μας, τα τελευταία 200 χρόνια, και τον διαμοιρασμό των γαιών του πρώην οθωμανικού τσιφλικιού Ρεσιτνικίων από τους - από αιώνες κατοικούντες σε αυτό - κατοίκους του. Το κείμενο διατηρείται αυτούσιο.

------------------------------------------------------------------------------------------

Ένα σενάριο-πραγματικότητα προς το 1846

Έχουν γραφεί σήμερα 30/8/2011 με τη ματιά του 1955-60 (τότε οκτώ και πλέον ετών), τότε που οι πρόγονοί μας βρέθηκαν στο σημερινό χωριό Άγιος Πρόδρομος-Ρεσιτνίκια, ημερομηνία που αγόρασαν τον τόπο αυτό.

Θα πρέπει να υπήρχε ονομαστικός κατάλογος των εξήντα έως ογδόντα Ρεσιτνικιωτών, σύμφωνα με τη χρηματική καταβολή τους, και να κάθισαν με πολύ μεγάλη "ΣΟΦΙΑ" και προσοχή και αγάπη να μοίρασαν τον τόπο. (Αν είχαμε αυτόν τον ονομαστικό κατάλογο;).

Δεν ήταν άγνωστοι μεταξύ τους, κάπου σ' αυτό τον γύρω χώρο ήταν και ζούσαν. Επισήμαναν το χώρο και πρώτα μοίρασαν τα οικόπεδα όπου τα σπίτια του χωριού. Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά σήμερα ένα οικόπεδο - απείραχτο - είναι περίπου εμβαδού ενός στρέμματος, δηλ. περίπου 1600 μέτρα τετρ. (1 στρ. τουρκικό), τετράγωνο, ορθογώνιο, όπως βόλευε το μέρος. Χάραζαν έναν νοητό σταυρό που είναι κατά κάποιο τρόπο οι κεντρικοί λεωφόροι. Από το "Μούτα" (νότος) έως το τελευταίο σπίτι Μαντζούκα (βοράς) και από το σπίτι τελευταίο Κολυμβάνου (ανατολή) έως "Παπά αχλαδιές" - Γραμμενόπουλων (δύση).

Εκεί που σταματούσαν τα οικόπεδα όπου κτίστηκαν τα σπίτια, άρχιζαν τα αλώνια. Έτσι σε κάθε τεταρτημόριο κατοικιών να έχει προς την πλευρά του και τα αντίστοιχα αλώνια, αχυρώνες, είναι και σήμερα ωρισμένες σε διαφορετική χρήση βέβαια. Η αντιστοιχία είναι κανόνας, όπου δεν συμφωνεί, κάτι έγινε; Βέβαια κατά εκτίμηση χωρίς να γίνεται λάθος το εμβαδόν στο αλώνι είναι το διπλάσιο του σπιτιού, δηλαδή δύο στρέμματα της εποχής εκείνης. Να μην ξεχνούμε ποια πολιτική κατάσταση επικρατούσε, συνεχείς εξεγέρσεις κτλ.

Κατόπιν χώρισαν τους μπαξέδες, που ήταν απαραίτητοι για την θερινή και χειμερινή επιβίωσή τους, έπαιρναν τα λαχανικά και φρούτα. Αυτοί ήταν (βορεια-ανατολική πλευρά του "Μπρούτσιου" από τα "καζανούδια" - όπου το φράγμα με το αυλάκι που κατέληγε για πότισμα μέχρι μπροστά από το σπίτι του Γεωργίου Βατζόλα του Βασιλείου όπου και έτρεχε στο ρέμα, Νότια πλευρά του "Μπρούτσιου" και κάτω από τον Δημόσιο δρόμο - γιατί πάνω από το δρόμο υπήρχαν αμπέλια - καθώς επίσης στην απέναντι πλευρά του ρέματος (Βαβδινού) που οι πηγές του ξεκινούν από "Γιαννακούδη μπαξέ".

Αλλά και αλλού υπήρχαν μπαξέδες μεγάλοι σαν τους παραπάνω, όπως του Ανοιξά, Ουζούνη κλπ. όπου η κλίση του εδάφους και γενικά το μέρος επέτρεπε την άρδευση, νερά άφθονα. Και βέβαια μοίρασαν, όπου από το 50'-55' υπήρξε ο Μηλεώνας, ο χώρος που περιέχεται μεταξύ ρέματος εξωκλησίου Αγίου Προδρόμου και του δημόσιου δρόμου από "Λαγκαδούδι" έως γέφυρα εξωκλ. Αγίου Προδρόμου.

Έπειτα προσδιόρισαν (αν δεν υπήρχαν) τους χώρους για τα αμπέλια. Αναφέρουμε τη νότια μισή πλευρά του Μπρούτσιου, από αποθήκη Συνεταιρισμού έως "Φαρδιά στράτα", την περιοχή πίσω από το εξωκλήσι του Αγίου Χριστοφόρου και νότια ανατολικά έως το ύψωμα "Αντραγασιά", όπου επόπτευε ο δραγάτης. Το μεγαλύτερο μέρος της νότιας πλευράς του "Νέυφτου" από "Αβράμ' αμπέλια" ανατολικά, "κουπάνα", "μπαμπακιά", "κλήμα", "καρυές".

Τέλος μοίρασαν τα χωράφια που ήταν καλλιεργήσιμα και πάλι στα τέσσερα, τους λεγόμενους μοιράδες. Είναι γνωστά τα όριά τους. Στον κάθε χώρο - μοιρά - είχαν όλοι χωράφια, δεν γνωρίζουμε το εμβαδόν των χωραφιών αυτών αλλά κάθε πρώτος κάτοικος πήρε από εκατό έως εκατόν είκοσι στρέμματα σημερινά, ή από ένα Χανιέ - εβδομήντα πέντε σημερινά.

Όπως είπαμε γιατί στα τέσσερα χωρίστηκε ο χώρος:

Βιολογική καλλιέργεια: Ο πρώτος (μοιράς) χώρος για ένα χρόνο αγρανάπαυση και για βόσκηση των ζώων, ο δεύτερος χώρος ήταν για την ενδυνάμωση του εδάφους και σπέρναν καλαμπόκια και πιθανόν άλλες καλλιέργειες (ψυχανθή κλπ). Αυτές οι καλλιέργειες άρχιζαν τον Απρίλιο, τον μήνα που γινόταν η σπορά και η συλλογή τον Σεπτέμβριο. Ο πρώτος μοιράς πήγαινε με τον δεύτερο γιατί γινόταν εκμετάλλευση της βοσκής των ζώων στον δεύτερο από "προχείμ'" έως τον Απρίλιο. Ο τρίτος χώρος ήταν αρκετά πλούσιος και εμπλουτισμένος, και έσπερναν τα σιτάρια μόνο, ενώ στον τέταρτο χώρο τα υπόλοιπα, δηλ. βρώμη, κριθάρι, σίκαλη κλπ.

Και λίγα λόγια για τις ασχολίες των κατοίκων με τη ματιά του 1955. Κύρια ασχολία η κτηνοτροφία αλλά και η απαρχή από το 1846 της γεωργίας - σημαντική μετεξέλιξη. Γύρω από το χωριό αλλά και μέσα υπήρχαν φυτεμένες μουριές, που αυτό μας λέει ότι γινόταν εκτροφή μεταξοσκώληκα για παραγωγή μεταξιού, που το 1950 εγκαταλήφθηκε, επίσης Αμπελουργία με ιδιόκτητο καζάνι απόσταξης, Μελισσοκομία με τα παραδοσικαά κ'νάκια και πρόσφατα με τις ξύλινες κυψέλες, αρκετές οικογένειες διατηρούσαν μελισσοκομεία. Εδώ θα αναφέρω ότι η θέση "Βαράδι ή βαράδια" είναι θέση ξεχειμωνιάσματος μελισσοσμηνών, χώρος που έχει τις κατάλληλες συνθήκες - νότιο ρεύμα από θάλασσα - που βρίσκεται προς την έξοδο του Ολύνθιου από το χωριό μας. Και ο καπνός, άλλη καλλιέργεια που εγκαταλήφθηκε μαζί με τις άλλες, όπως το κεχρί, ρόβι και άλλα.

Εύχομαι να βρεθούν και άλλοι χωριανοί μας με τις ίδιες ανησυχίες, που νομίζω υπάρχουν, ψάχνοντας πίσω κάτι ωφέλιμο θα βρούμε, ποιοί ήμαστε, από πού προήλθαμε, ποιές είναι οι ρίζες μας. Η δική σας γνώμη, εκτίμηση, στοιχείο, θα βοηθούσε, όπως και η συμμετοχή σας με οποιοδήποτε τρόπο.

Χάρης Ζ. Σαμαράς

30/8/2011

Άγιος Πρόδρομος

GPS... από άλλες εποχές (1829)

Από Θεσσαλονίκην εις Άγιον Όρος.

Από Θεσσαλονίκην έως τα Βασιλικά   4 [ώρες]

[Από Βασιλικά έως την] Γαλάτισταν   3

Ρεσιτνίκια                                           2

Ρεβενίκια                                            7

Γουμάτι                                              2

Ιερισσόν (α)                                        4

Χιλιαντάρι                                           7

Καραίς (β)                                          6

[Σύνολο]                                          35

(α) Ιερισσός είναι η τελευταία Κώμη, έπειτα εμβαίνουν εις τα σύνορα του Αγίου Όρους· αυτό είναι το Όρος του Άθωνος· όπου εχάθη ο Στόλος του Μαρδονίου· το δε Χιλιαντάρι είναι Μοναστήριον του Αγίου Όρους, εις το οποίον κατοικούν Βούλγαροι Μοναχοί.

(β) Αι Καραίς ευρίσκονται εις την μέσην του Αγίου Όρους· εδώ είναι ένα Παζάρι, ένθα ευρίσκονται πολλοί Τεχνίται τόσον Μοναχοί όσον και Λαϊκοί.


Δι' άλλου δρόμου από τα Μαντεμοχώρια.

Από Θεσσαλονίκην έως Ρεσιτνίκια ως άνω    9 [ώρες]

[Από Ρεσιτνίκια έως] Λιαρίκοβην                 5

Το Κάστρον (γ)                                         4

Ιερισσόν, Χιλιαντάρι και Καραίς ως άνω     18

[Σύνολο]                                                36

(γ) Ο Ίσβορος απέχει από το Κάστρον 1/4 ώρας.


Από Θεσσαλονίκην εις την Χερσόνησον της Κασσάνδρας (δ).

Από Θεσσαλονίκην έως Μπάταις      6 [ώρες]

[Από Μπάταις έως] Μουφτίδικον      2

Ταις Πόρταις (ε)                            4

Βάλταν (ζ)                                    3

[Σύνολο]                                    15

(δ) Η Χερσόννησος της Κασσάνδρας, ωνομάζετο το πάλαι Παλλήνη· ο Κάσσανδρος υιός του Αντιπάτρου την ωνόμασε Κασσάνδραν.

(ε) Εις ταις πόρταις είναι ο Ισθμός της Χερσοννήσου.

(ζ) Η Βάλτα είναι η Πρωτεύουσα Κώμη της Κασσάνδρας.


Από Θεσσαλονίκην εις τον Πολύερον

Από Θεσσαλονίκην έως τα Βασιλικά     4 [ώρες]

[Από Βασιλικά έως] Γαλάτισταν           3

Ρεσιτνίκια                                         2

Πολύερον                                         3

[Σύνολο]                                        12

Έτεροι φιλόμουσοι συνδρομητές (1854)

• Βόλνεϋ, Φυσικός νόμος (Θεσσαλονίκη 1854)

Πολυγέρου

Ιωάν[νης] Κεφαλληναίος Διδάσκαλος Πολυγέρου
Γεωργάκης Νικολάου Σφηρίς
Νικόλαος Ιατρός Πολυγέρου
Αντώνιος
Γεωργάκης
Γεώργιος Α. Κουρούς
Θεοδώσιος Ιωάννου
Βασίλειος Γ. Τζιόλα
Χρήστος Στερίου
Ιωάννης Μιχαήλ
Νικόλαος Χρήστου
Μανόλης Παύλου

Ο βοσκός και η λάμνια (περιοχή Καλαμαριάς)

Το συγκεκριμένο τραγούδι προέρχεται από το βιβλίο "Ρωμαίικα τραγούδια", του Arnoldvs Passow, το οποίο εκδόθηκε το 1860 στην Λειψία της Γερμανίας. Όπως αναφέρεται τραγουδιόταν στην Σαλονίκη και στην περιοχή της Καλαμαριάς. Η ονομασία Καλαμαριά αναφερόταν παλαιότερα σε όλη την περιοχή νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης, και όχι μόνο στον σημερινό ομώνυμο Δήμο. Μάλιστα πολλά από τα χωριά της Καλαμαριάς επι τουρκοκρατίας κατοικούνταν από Τούρκους.

Το τραγούδι αυτό λοιπόν καταγράφηκε σε κάποιο από τα ελληνικά χωριά της περιοχής. Διασώζει μάλιστα την παράδοση των γυναικών-ξωτικών, τα οποία αν σε βρουν μοναχό, σε σέρνουν στον χορό τους και ενίοτε σου παίρνουν την λαλιά.

Ο βοσκός και η λάμνια

Πέντε χιλιάδες πρόβατα, δέκα χιλιάδες γίδια

τα φύλαγαν τρεις αδελφοί κι οι τρεις στοιχειά του κόσμου.

Κι ένας πάγει για το φιλί, κι άλλος για την αγάπην

κι ο Γιάννης ο μικρότερος εκειός πίσ' αναμένει,

να κυβερνάει τα πρόβατα, να κυβερνάει τα γίδια.

Κι η μάνα του τον διάταξε, κι η μάνα του του λέγει

- Γιάννη μ' σαν θέλεις την ευχή, εμέ και του πατρός σου,

σε μόνο δέντρο μη σταθείς, σε λεύκη μη σταλιάσεις,

και κάτω στην ακρογιαλιά σουραύλι μη λαλήσεις.

Τι βγαίν' η λάμια του γιαλού, η λάμια του πελάγου.

Κι ο Γιάννης επαράκουσε της μάνας του τα λόγια,

σε μόνο δέντρο στάθηκε, σε λεύκη και σταλιάζει

και κάτω στην ακρογιαλιά σουραύλι και λαλάει.

Και βγήκ' η λάμια του γιαλού και λάμια του πελάγου.

- Λάλα το Γιάννη μ', λάλα το, λάλα το το σουραύλι,

κι αν μ' αποστάσεις στο χορό, γυναίκα να με πάρεις

κι αν σ' αποστάσω λάλημα, τη στάνη σου να πάρω.

Τρεις ημερούλες λάλαγε και τρία μερονύχτια,

τον Γιάννη τον απόστασε βαρώντας το σουραύλι.

Επήρε του τα πρόβατα και όλα του τα γίδια

κι αυτός πήγε να ρογιαστεί σ' αφεντικό 'ποκάτω.

Οι φιλόμουσοι συνδρομηταί

Μεγάλη υπόθεση να γράψεις ένα βιβλίο. Πόσο μάλλον να το εκδώσεις. Ακόμη και στις μέρες μας όπου ο συγγραφέας και ο εκδότης διαθέτουν όλα τα απαραίτητα μέσα, τεχνικά και οικονομικά, το εγχείρημα είναι δύσκολο.

Παλαιότερα (16ος-19ος αι.), για να εκδοθεί ένα βιβλίο, γινόταν με την οικονομική συνδρομή φιλόμουσων αναγνωστών, κληρικών και λαϊκών, πλούσιων αποδήμων και εντόπιων. Μάλιστα τα ονόματα των συνδρομητών αυτών αναγράφονταν στις σελίδες των βιβλίων, περνώντας στην αιωνιότητα.

Από αυτούς τους καταλόγους των συνδρομητών μπορούμε να συλλέξουμε πολύτιμες πληροφορίες και για άτομα της εκάστοτε τοπικής κοινωνίας, διευρύνοντας τις γνώσεις μας γι' αυτήν.

Στην συγκεκριμένη ανάρτηση θα παρουσιάσουμε τα ονόματα μερικών "φιλόμουσων συνδρομητών" από την Χαλκιδική σε δύο βιβλία του 19ου αιώνα.

• Ιωάννη Κ. Δρακιώτη, "Ο Κώνωψ Ολύμπου και Μακεδονίας" (Αθήναι 1870)

Κασσάνδρας, Βάλτας

Αναγν[ώστης] Χριστοδούλου, Αριστ[είδης] Δ. Βαζάκα ιατρός, Ιω[άννης] Κωνσταντίνου Ζαγορίσιος, Ευστάθ[ιος] Χριστοδούλου, Γεώργ[ιος] Ρ. Παππαδόπουλος, Αργ[ύριος] Π[απα] Βασιλείου Παραθυρά, Ζήσης Βασιλείου Αλβανός, Γιαννακός Γεωργίου, Χ[ρήστος;] Αναστ[ασίου] Δαριάντη.

Καψοχώρας [σημ. Πευκοχωρίου]

Γεώργ[ιος] Δημητριάδης, Ιω[άννης] Αντωνιάδης, Βασίλ[ειος] Ιω. Σερέτης, Παππά Γιαννάκης, Π[απά] Μιχάλης Χριστοδούλου, Αναγν[ώστης] Γ. Χράπαλος, Ευθύμ[ιος] Σταματίου, Αναγν[ώστης] Χαδολούδη, Χριστ[όδουλος;] Α. Μπορμπολούδη, Χριστ[όδουλος;] Ν. Γκομάς, Ρήγας Κωνστ. Μπαμπακάς, Ιω[άννης] Α. Μανδανούδης, Γεώρ[γιος] Χρ. Κουτρούπη, Αθανάσ[ιος] Χρ. Παππά, Αστέριος Αυγερίου.

Αθέτου [σημ. Αθύτου]

Χ. Δημ. Ι. Μπατιανού διδάσκαλου, Δημ[ήτριος] Αλεξ[ίου] Βαφεύς, Γεώργ[ιος] Δ. Παυλή, Γεώργ[ιος] Ι. Βαφέως, Τρ. Π. Ιωάννου, Νικόλ[αος] Γρηγορίου, Δημ[ήτριος] Ν. Ανδρουλή, Νικόλ[αος] Π. Τριανταφύλλου, Δημ[ήτριος] Π. Μιχάλη, Γεώργ[ιος] Αργυρίου, Χριστ[όδουλος;] Αυγερινού, Νικόλ[αος] Δημητρίου (Καλάνδρα), Γεώργ[ιος] Ιω. Στεριανού.

Φούρκας

Ρήγας Ιω. Παραθυρά, Στέριος ρήγα.

Καλάνδρας

Τιμολέων Δ. Χρυσάφη, Κωνστ[αντίνος] Αντωνόπουλος.

Χανιώτη

Ιω[άννης] Γεωργίου, Μανώλης Σύρου Γαλατζάνος.

Παλιουρίου

Νικόλ[αος] Αναγνώστου, Στυλιανός, Κυπαρίσσης Αναγνώστου.

Αγ. Παρασκευής

Μιλτιάδης Παραθυρά, Γαρόφ[αλλος] Πανταζή.

Ορμηλίας

Αναγν[ώστης Δ. Οικονόμος, Αγαπητός Δημητρίου, Αναστ[άσιος] Παύλου, Ιω[άννης] Αθαν. Μαλαμάτους, Αθ[ανάσιος] Παύλου Καραγγιοζά, Αναγν[ώστης] Δ. Π[απά;] Κώνστα, Δημήτρ[ιος] Κυπαρίσση, Νικόλ[αος] Αγγελή, Δημήτρ[ιος] Αναγνώστου, Αναγ[νώστης] Π[απά;] Λαζάρου Οικονόμου, Αθαν[άσιος] Τριανταφύλλου, Νικόλ[αος] Αργύρη, Ιω[άννης] Αθανασίου.

Πολυγύρου

Ν. Εξαρχόπουλος Ηπειρώτης, Ι. Γ. Μακρόπουλος εκ Σκοπέλου, Χ. Θεμελίδης Αλβ[ανός] εκ Γοματίου, Βασίλ[ειος] Κ. Πρόγδανος, Ι. Α. Παλαμίδης εκ Βελβενδού, Αποστ[όλης] Κ. Πάνος, ο Εξοχώτατος Δ. Ζαφειριάδης εκ Γαλατίστης, ο ενδοξότατος Χασσάν Εφένδης Μαλί-Μουδίρης Κασσάνδρας, Αναστάσ[ιος Α. Τζιόμου, Δημ[ήτριος] Αθ[ανασίου] Σαμαρά, Βασίλ[ειος] Δημητρ[ιου] από Ρεβενίκια, Χρήστος Ιω. Γαλανού, Νικόλαος Π. Σαρρίδης, Αναγν[ώστης] Γ. Πάνου εξ Ορμηλίας, Κωνστ[αντίνος] Αγαπητού Λιαρίγκοβη, Ηλίας Αναστασίου Αλβανός, Έλενος Γεωργίου Ιατρός.

Κρήνης

Ελευθ[έριος] Κούρουπας εκ Κύμης, Ν. Μ. Λιάουτζη εκ Κύμης, Σταμ[άτης] Γ. Κούρουπα εκ Κύμης, Αθ[ανάσιος] ιερεύς, ο του αυτού χωρίου παιδαγωγός Απόστολος Γ. Σίφνιος.

Χανιώτη (χωρίου)

Ιω[άννης] Γεωργίου, Δημ[ήτριος] Αζάζης.

• Β. Δ. Καλλιφρονά, "Εκκλησιαστικόν Δελτίον από του 1852-1866" (Κων/πολη 1867)

Ο Π. αγ. Ιερισσού και Αγίου Όρους Κ. Ιωαννίκιος

Μαρόκοβον [Λιαρίγγοβη, η σημ. Αρναία]

παπα Δήμος, παπα Δημήτριος, παπα Νικόλαος, παπα Θεοχάρης, παπα Στέργιος.

Πολυχωρίου [Παλαιοχωρίου]

παπα Απόστολος, παπα Ηλίας, παπα Αθανάσιος, παπα Δημήτριος.

Ρεβαίωνος [Ραβενίκια, η σημ. Μ. Παναγία]

παπα Πανταζής, παπα Μόσχος, παπα Ιωάννης, παπα Γεώργιος.

Γουματίου [Γομάτι]

παπα Άγγελος, παπα Στιριανός.

Ιερισσός

παπα Ιωάννης, παπα Στειριανός, παπα Αργύρης.

Ίσβορα [Ίσβορος, η σημ. Στρατονίκη]

παπα Βασίλειος, παπα Γεώργιος.

Νοβοσόλον [Νοβοσέλο, το σημ. Νεοχώρι]

παπα Αργύριος,

Βαρβόρων [Βαρβάρα]

παπα Αναστάσιος.

Ο Π. αγ. Αρδαμερίου κ. Ιγνάτιος

Ιερεμίας καθηγούμ[ενος] της Ι. Μ. της αγ. Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας

Αθανάσιος Γεωργιάδης Θρακοβοσπορινός

Ζαγκλιβέρι

παπα Κοσνάκης εφημέριος του χωρίου Ζαγκλιβέρι

Λειβάδι

Στέργιος Αθανασίου Λεβαδιώτης.

Δουπιά [Δουμπιά]

Αστέριος Αλεξίου, Γεώργιος Αργυρίου.

Ο Σ. άγ. Κασσανδρείας κ. Χρύσανθος.

Ο Κώνωψ Ολύμπου και Μακεδονίας (1870) - Έθιμα γάμου Κασσάνδρας