Κατασκευή οδού Γαλατίστης-Ρεσιτνικίων

Εφημερίδα: Μακεδονία
Τεύχος: 3045
Ημερομηνία: 29 Ιουλίου 1920

Τύπος νεωτεριστού και δραστηρίου υπαλλήλου ο νομομηχανικός κ. Δραγάτσης, αποδεικνύεται εξ ίσου λεπτός και πλήρης τακτ εις τας υπηρεσιακάς του ανακοινώσεις.

Εις όσα εδήλωσε σχετικώς προς την κατασκευαζομένην οδόν Γαλατίστης - Ρεσιτνικίων, είμεθα σύμφωνοι. Αναγνωρίζομεν δε και εκτιμώμεν δεόντως την τολμηράν πρωτοβουλίαν του προς διαπλάτυνσιν ωρισμένων σημείων της οδού, της οποίας τα στενά σχέδια εχάραξεν, ως λέγει το υπουργείον.

Η βραδύτης όμως της κατασκευής δεν οφείλεται εις την έλλεψιν εργατών, αλλ' εις το ότι ο εργολάβος τους μισθοδοτεί με οκτώ μόνον δραχμάς την ημέραν απαιτών παρ' αυτών δωδεκάωρον σχεδόν εργασίαν.

Ήτο φυσικόν λοιπόν να του φύγουν οι εργάται και να μεταβούν εις τον θερισμόν, όπου απολαμβάνουν εικοσιπέντε δραχμάς την ημέραν.

Σχόλια: Τελικά κάποια πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ σε αυτόν τον τόπο, όσα χρόνια κι αν περάσουν...

Ήρθαν καράβια στου γιαλό (Πολύγυρος)

Ήρθαν καράβια στου γιαλό1

Ήρθαν καρά, κι ωχ αμάν αμάν

ήρθαν καράβια στου γιαλό (δις)

τούρκικα κι ρουμέικα. (δις)

Κι πιάστηκαν, κι ωχ αμάν αμάν

κι πιάστηκαν στουν πόλιμου (δις)

τρεις μέρις κι ένα γιόμα². (δις)

Και νίκησαν, κι ωχ αμάν αμάν

και νίκησαν τα τούρκικα (δις)

και διώξαν τα ρουμέικα. (δις)

Κι ένα καρά, κι ωχ αμάν αμάν

κι ένα καράβι ξέχουρου (δις)

ξιχουριστό απού τ’ άλλα. (δις)

Έχει σταυρό, κι ωχ αμάν αμάν

έχει σταυρό στην πρύμνη του (δις)

κατάρτια σιδηρένια. (δις)

Φέρνει την Ά, κι ωχ αμάν αμάν

φέρνει την Άγια Τράπιζα (δις)

και το χρυσό Βαγγέλιο. (δις)

Και νίκησε, κι ωχ αμάν αμάν

και νίκησε τα τούρκικα (δις)
και μείναν τα ρουμέικα. (δις)

1. Ιστορικός, γυναικείος σταυρωτός χορός, με πολύ ιδιόρυθμο βηματισμό. Το τραγούδι έχει ηχογραφηθεί από την Χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου Πολυγύρου στο cd "Παραδοσιακά Τραγούδια του Πολυγύρου".

2. Το απόγευμα.

Νέαι εκτοπίσεις

Εφημερίδα: Μακεδονία

Τεύχος: 2374

Ημερομηνία: 22 Αυγούστου 1918

Νέαι εκτοπίσεις

Κατόπιν διαταγής της Γενικής Διοικήσεως διετάχθη η Ανωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακής Μακεδονίας, όπως προβή εις την εκτόπισιν 55 οικογενειών λιποτακτών και ανυποτάκτων, καταγομένων εκ των χωρίων Πλανίτσα (Κιλκισίου), Πέτροβον, Επανωμή, Βαρβάρα, Δουμπιά, Ίσβορος, Τσαπράνη, Άνω Κουφάλια, Βούδριστα, Πιλωρίκιον, Βάλτα, Χανιώτη, Βέρροια, Ρεστενίκια, Ασβεστοχώριον, Λαγγαδά, Μασλάριον, Λίτσα, Νιγρίτα, Καρκάρα, Πόζαλα, Παζαρλή, Μπαϊρακλή, Σαράτση και Γεννιτσά, αίτινες και θέλουσι μεταφερθή εις τας Νήσους Ικαρίαν, Άνδρον, Τήνον, Σέριφον, Λέσβον, Σύρον και Σίφνον.

Σχόλια: Αν γνωρίζει κανείς ποιές οικογένειες από την Χαλκιδική εκτοπίσθηκαν εκείνη την περίοδο, παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μας.

Ληστρικές συμμορίες στη Χαλκιδική

Εφημερίδα: Φάρος της Μακεδονίας
Τεύχος: 560
Ημερομηνία: 22 Μαΐου 1881

Την 5ην εσπ. προσεβλήθη επίσης ετέρα συμμορία πλησίον του Μεταγκίτζι και επληγώθησαν μεν εξ’ αυτών 2, απηλλάγησαν δε δύο αιχμάλωτοί των.

Την εσπέραν της Τρίτης προς την Τετάρτην λησταί εισήλθον εις το …. Νεοχώρι, τζιφλίκιον των κ. Ρεγκάπη και Χουσνή βέη και συνέλαβον τρεις χωρικούς, τους απήγαγον εις τα όρη και ζητούσιν αδρά λύτρα...

Εν τω τελευταίω φύλλω κατεχωρίσαμεν περί της απελευθερώσεως του Άγγλου κ. Σούτερ¹ πληροφορίας τινάς …. Είμεθα ήδη εις θέσιν να αφηγηθώμεν ….εξ ασφαλούς πηγής τα κατά την αιχμαλωσίαν και απελευθέρωσιν του ατυχούς κ. Σούτερ ως εξής.

Πλησίον του χωρίου Ισβόρου της Χαλκιδικής, ενός των λεγομένων Μαδεμοχωρίων, εξορύσσεται χρώμιον υπό εταιρίας, ης επιστάτης και διευθυντής εκεί ην ο κ. Σούτερ. Περί την 10ην ώραν ευρωπαϊστί της 26ης παρελθόντος Μαρτίου ληστρική συμμορία συγκείμενη υπό 25 εν όλω ληστών υπό την αρχηγίαν τριών αρχιληστών, Αριστείδη, Κατσαρού και Νταντούκα εισήλθεν εις την εν Ισβόρω οικείαν, εν η κατώκει ο κ. Σούτερ μετά της συζύγου και του θυγατρίου των καθ’ ην ώραν εκοιμώντο˙ κατ’ αρχάς ο κ. Σούτερ εξυπνήσας εκ της ταραχής και των πυροβολισμών ενόμισεν ότι θα ήταν απλοί κλέπται και ητοιμάζετο να εξέλθη ότε ήκουσε την έξω θύραν παραβιαζομένην και ρηγνιομένην δια πελέκεων και υποπτεύθη σπουδαιότερον τι, αμέσως έλαβε το όπλον του και ετοποθέτησε την σύζυγον και το κοράσιόν του εις το βάθος του δωματίου˙ μόλις όμως ήκουσε τους ληστάς απειλούντας τους εν τω παρακειμένω δωματίω τέσσαρας ανθρώπους του και ηννόησε τον κίνδυνον είδεν αυτούς εισελθόντας εις το δωμάτιόν του ξιφήρης.

Πρώτη των αίτησις ήτο να ειδοποιηθή το εξ 60 περίπου στρατιωτών εκεί πλησίον σταθμεύον απόσπασμα να μη κινηθή εναντίον των, διότι άλλως, θα εφόνευον τους ιδίους˙ ωδήγησαν δε τον κ. Σούτερ όπως εξελθών εις τον εξώστην φωνάξη τον Μελιαζίμην² και συννενοηθή, όπερ και εγένετο, δόντος του κ. Σούτερ εγγράφως την παραγγελίαν. Το βέβαιον όμως είναι ότι το απόσπασμα δεν είχε μηδέν εισέτι εννοήσει ουδέ κινηθή. Οι λησταί εζήτησαν χρήματα και εβίαζον τον κ. και την κ. Σούτερ, αρνούμενους ότι έχουν, να ανοίξωσι τα κιβώτιά των προς επιθεώρησιν˙ αμφότεροι ηρνήθησαν, η κ. Σούτερ μάλιστα γενναιοτάτη δειχθείσα απήντησεν ότι δεν είναι υπηρέτριά των, αλλά δια τούτο ηπειλήθη δια γιαταγανίου και μόλις αφέθη ελευθέρα τη μεσολαβήσει του κ. Σούτερ ειπόντος αυτοίς ότι ήτο έγκυος.

Αφού οι λησταί ηρεύνησαν μόνοι πανταχού, δηλ. εντός των κιβωτίων, των επίπλων, στρωμνών και εις την στέγην και δεν εύρον [] 4 – 5 λίρας, διέταξαν άπαντας ήτοι τον κ. Σούτερ, την σύζυγόν του μετά του θυγατρίου και τους τέσσαρας ανθρώπους του να ακολουθήσωσιν. Ούτως εξεκίνησον η συνοδεία μετά μεγίστης ησυχίας, αλλά μεθ’ οδειπορίαν μιας και ημισείας ώρας εσταμάτησαν βλέποντες μετά πόσης δυσκολίας ηκολούθουν η κ. Σούτερ και το θυγάτριόν της και ανεπαύθησαν επί μίαν ώραν εκείθε σκεφθόντες, απεφάσισαν ν’ απολύσωσι την σύζυγον, το θυγάτριον και δύο υπαλλήλους, κρατήσαντες δε τους δύο υπηρέτας και τον κ. Σούτερ ηνάγκασαν αυτόν να γράψη εις τον πρόξενόν του ενταύθα ότι αν δεν στείλουν 15 χιλιάδας λιρών θα τον φονεύσουν και θα στείλουν την κεφαλήν του. Την επιστολήν λαβούσα η σύζυγος ανεχώρησε δια Θεσσαλονίκην.

Οι λησταί μετά των τριών αιχμαλώτων επροχώρησαν εις το βουνόν επί 2 – 3 ώρας, έμειναν εκεί επί μίαν ώραν, εκοιμήθησαν, κατόπιν πάλιν επροχώρησαν ενδότερον και διαμείναντες την ημέραν ήλλαξαν θέσιν την νύκτα. Τούτο επανελήφθη τακτικώς καθ’ όλην την διάρκειαν της αιχμαλωσίας εκτός των τελευταίων ημερών, καθ’ ώς ειδοποιήθησαν ότι δεν θα καταδιωχθώσι και έμειναν επί τινάς ημέρας διαρκώς εις το αυτό μέρος. Τέλος ήλθεν η 9ην…. μαΐου, Σάββατον, ημέρα της απελευθερώσεως.

Ήδη από της Πέμπτης ειδοποιήθησαν οι λησταί ότι αγγλικόν ατμόπλοιον έφερε τα ζητηθέντα λύτρα. Συνεφωνήθη λοιπόν να γίνη η παράδοσις του κ. Σούτερ και η παραλαβή των χρημάτων εν τη αυτή οικία Ισβόρου εξ ης τον παρέλαβον, ανεβλήθη δε τούτο μέχρι του Σαββάτου ένεκα παρεννοήσεως σύμβασης μεταξύ του κοτζάμπαση και του αξιωματικού. Το Σάββατον περί ώραν 8 ½ τουρκιστί ήλθον οι λησταί φέροντες τον κ. Σούτερ, εύρον τον κ. Μπίτζον, διερμηνέα του αγγλικού προξενείου ενταύθα …. παρέδωσε 30 σάκκους περιέχοντας έκαστον ανά 500ους λίρας. Οι λησταί τας εμέτρησαν μίαν προς μίαν ζητήσαντες μάλιστα και την αλλαγήν τριών εχόντων τρύπας, και επιμείναντες μάλιστα να κρατήσωσι και τον κ. Μπίτζον μέχρις ότου σταλώσι και αι άλλαι παραγγελίαι εις είδη, αλλά παραπεισθέντες υπό τούτων ότι ήτο παράβασις των συμπεφωνημένων, έλαβον τα χρήματα και κατ’ απαίτησιν των συνδειπνήσαντες περί λύχνων …. ανεχώρησαν επί τω όρω να μη εξέλθωσι της οικίας ο κ. Σούτερ και κ. Μπίτζος προ της εσπέρας της Κυριακής, άλλως ηπειλήθησαν θανάτω υπό των έξω του χωρίου περιπολούντων ληστών και υποσχέθησαν ότι ….

Ο κ. Σούτερ και Μπίτζος παραμείναντες μέχρι της δευτέρας εις μάτην, ανεχώρησαν εις την 1 ½ ώραν απέχουσαν παραλίαν Στρατώνι, όπου ήτο το ατμόπλοιον συνοδευμένον υπό πολλών Ισβοριτών ενόπλων και επιβιβάσθησαν αυτού, αφίκοντο δ’ ενταύθα την νύκτα της τρίτης 12…Ούτω μετά 42 ημερών αιχμαλωσίας, καθ ήν ο κ. Σούτερ ην δέσμιος και έφερε κάππαν καθ’ έκαστην δ’ εύρομεν εκ των περί θανάτου απειλών, απηλλάγη ούτως και απεδόθη εις τας αγκάλας της οικογενείας του χάριν εις την εξαιρετικήν φροντίδαν του αξιοτίμου Γεν. Προξένου της Αγγλίας κ. Βλούντ, προς εκ άπειρος ευγνωμοσύνη οφείλεται. Ο κ. Σούτερ είναι επίσης ευγνώμων και εις τους Ισβοριώτας δια την συνδρομήν των προς απελευθέρωσίν του.

1. Η απαγωγή του επιστάτη των μεταλλείων χρωμίου Ισβόρου κ. Σούτερ είχε συνταράξει την περιοχή της Χαλκιδικής στα τέλη του 19ου αιώνα.

2. Ο δικαστής του καζά (περιφέρειας) Κασσανδρείας.

Παλαιά κτίρια του χωριού (Μαρία Ι. Σαράφη)

Αφηγήτρια: Μαρία Ι. Σαράφη

Καταγραφή: Γιάννης Δ. Σαράφης

Τόπος: Άγιος Πρόδρομος

Ημερομηνία: 11/01/2005

Στο παρόν άρθρο γίνεται μία προσπάθεια αναγνώρισης και ταυτοποίησης μερικών κτιρίων και τοποθεσιών που υπήρχαν παλιά στο χωριό και δεν υπάρχουν σήμερα.

----------------------------------------------------------------------------------------

- Το άλλο που λέγαν ότι τα μνήματα ήταν παλιά εκεί που είναι τα καφενεία τώρα;

- Ικεί ήταν.

- Πού, απ' τη κάτω πλευρά απ' το δρόμο, απέναντι από την εκκλησιά;

- Ικεί που είνι τ' Θανάσ' τ' Αυγέρ’ του καφινείου¹. Ικεί ήταν του νικρουταφείου, λέει.

- Αλλά δε θυμήθηκες εκείνο της εκκλησίας τι ήταν, εκείνο το χαμηλό², το χαμώι…

- Να, ικεί έβγαζαν τα... κάτ' καζάνια του 'χαν, καζάνια βέβαια, έβγαζαν ούζο.

- Εκεί έβγαζε ο κόσμος, όλο το χωριό;

- Να, ικεί έβγαζι.

- Ή είχε και κάνα άλλο;

- Δεν είχι άλλου, ικεί ήταν.

- Και ήταν της εκκλησίας;

- Ήταν τ'ς ικκλισίας.

- Το πρόλαβες³ εσύ να δουλεύει;

- Όχ'.

- Δεν το πρόλαβες. Πιο παλιά ήταν;

- Ήταν παλιό τότι, έτσ' σα μισουγκρεμισμένου κιόλας, όταν του 'δα ιγώ.

- Και το γκρέμισαν εντελώς κι έφτιαξαν το καφενείο;

- Του γκρέμ’σαν.

- Και μετά το νοίκιασε κι ο θείος ο Γιώργος⁴. Πιο μπροστά το νοίκιασε κάνας άλλος;

- Πιο μπρουστά του 'χει.. η Αλέκους η Γιώργους⁵, ξέρου 'γώ... η Γέργους.

- Ο Γέργος.

- Νουμίζου ικείνους του 'χι.

- Και το δούλεψε πολύ καιρό;

- Δε ξέρου πόσα χρόνια του είχι...

- Και μέσ' το χωριό λέει είχε παλιά, πολύ παλιό χωριό. Και στην εκκλησία είχαν βρει γύρω-γύρω διάφορα. Ποια είναι παλιά σπίτια τώρα εκεί στο χωριό; - Πότε έσκαβαν να 'φκιάσ'ν ένα σπίτ' κουντά στην ικκλισία, ήταν ένας μπάρμπας Σαμαράς μάστορας τότι κι βρήκαν έναν... ικεί που έσκαβαν ένα φούρνoυ.

- Φούρνο; - Φούρνου ναι, που έσκαβαν για τα θιμέλια. Κι δε πάν να του πουν όμως στη 'στυνουμία γιατί θα... είχι δε διαδικασία, θα του κατέσχεζαν ύστιρα.

- Θα το σταματούσαν; - Θα του σταματούσαν. Κι λέει αυτός η μπάρμπας η Σαμαράς: «Ε μουρέ κι αυτοί φτουχαδάκια θα ήταν, έψηναν τίπουτα τούβλα λέει, τίπουτα κιραμiδια... κι είχαν φούρνου», κι ένας φούρνους βρέθ'κι ικεί έτσ’. Κι λεν μη του πούμι λέει στη ‘στυνουμία γιατί θα μας σταματήσ’ν, λέει. Θα φουνάζ’ν ‘δώ κάτ’ έχ’ αρχαία πράματα.

- Και το σκέπασαν;

- Του σκέπασαν αυτό.

----------------------------------------------------------------------------------------

1. Πάντως πρέπει να εκτείνονταν και απέναντι από την εκκλησία, σύμφωνα με διηγήσεις παλιών μαστόρων του χωριού, που μαρτυρούν την ύπαρξη διαφόρων ευρημάτων κατά την κατασκευή των σημερινών καφενείων.

2. Αναφερόμαστε στο κτίριο ιδιοκτησίας της εκκλησίας, που λειτουργεί τα τελευταία χρόνια ως ταβέρνα. Τελευταίος ενοικιαστής είναι ο συγχωριανός μας Αθ. Αδάμος. Παλαιότερα λοιπόν υπήρχε εκεί ένα χαμηλό κτίριο, πάλι ιδιοκτησίας της εκκλησίας, το οποίο ήταν ρακοκάζανο. Τα καζάνια μάλιστα της απόσταξης υπάρχουν ακόμη και φυλάσσονται στην εκκλησία του χωριού.

3. Λειτουργούσε δηλαδή πολύ πριν το 1946, έτος κατά το οποίο η αφηγήτρια ήρθε στον Άγιο Πρόδρομο.

4. Ο Γεώργιος Ι. Σαράφης.

5. Η αφηγήτρια στο συγκεκριμένο σημείο κάνει λάθος, μια και ο Αλέκος ο Γέργος δεν νοίκιαζε αυτό το κτίριο, αλλά για ένα διάστημα το καφενείο του Βασιλείου Βατζόλα, την τωρινή ταβέρνα του Μιλτιάδη Β. Βατζόλα.

Αρχαιοκαπηλία στο χωριό Άγιος Πρόδρομος

Εφημερίδα: Μακεδονία
Τεύχος: 7638
Ημερομηνία: 29 Μαρτίου 1932

Μετήχθη χθες εκ του χωρίου Ριζόνι ο χωρικός Χρ. Μ. διότι σκάπτων παρά την θέσιν ........ του χωρίου Άγιος Πρόδρομος ανεύρε μαρμάρινην πλάκα φέρουσαν τέσσαρας αναγλύφους κεφαλάς ανδρών και μίαν επιγραφήν την οποίαν απεπειράθη να πωλήση εις αρχαιοκάπηλον τινά.

Η εν λόγω πλαξ, εποχής προβυζαντινής έφερε την κάτωθι επιγραφήν:

"ΑΡΤΕΜΙΔΩΡΟΣ ΔΙΟΣΚΟΥΡΙΔΩΝ ΤΑΙΣ ΣΥΜΒΙΑΙΣ, ΑΝΗΚΕ ΤΗ ΔΙΟ................ ΚΑΙ ΔΙΟΣΚΟΥΡΙΔΟΥ ΤΟΥ ΥΙΟΥ"

Εις το άνω αριστερόν του μαρμάρου υπάρχει επίσης η εξής επιγραφή:

Κ Φ Ν Μ ΛΙΝΟΣ [ή ΑΙΝΟΣ]

Σχόλια: Δυστυχώς στο συγκεκριμένο απόκομμα της εφημερίδας δεν είναι ευδιάκριτο το κείμενο όλης της επιγραφής ("Ανήκε τη Διο....."). Η τοποθεσία ανεύρεσης παραλείπεται σκόπιμα. Το χωριό Ριζόνι που αναφέρεται είναι τα σημερινά Ριζά. Επίσης δεν αναφέρεται που φυλάσσεται η επιγραφή, μετά την κατάσχεσή της. Αν γνωρίζει κάποιος οτιδήποτε σχετικό, ας επικοινωνήσει μαζί μας.

Κρούσματα ευλογιάς στα Ρεσετνίκια

Εφημερίδα: Φάρος της Μακεδονίας

Τεύχος: 1665

Ημερομηνία: 20 Μαρτίου 1893

Η νόσος ευφλογία

Εν τω χωρίω Ρεσετνίκια της Χαλκιδικής ως εκ της επισκήψεως της νόσου ευφλογίας πολλοί παίδες προσβληθέντες εξ' αυτής απεβίωσαν, αλλ' ήδη εμβολιασθέντων των κατοίκων η νόσος ήρξατο να εκλείπει.