13/4/12
Σήμιρα μαύρος ουρανός
Το πρωί της Μ. Παρασκευής στον Άγιο Πρόδρομο λάμβανε χώρα και το εξής έθιμο. Τα αγόρια του χωριού γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι σε παρέες και έψελναν το "Σήμιρα μαύρους ουρανός". Πρόκειται ουσιαστικά για ένα μοιρολόι που εξιστορεί τα Πάθη του Χριστού. Οι στίχοι έχουν ως εξής:
Σημίρα μαύρους ουρανός, σημίρα μαύρη μέρα,
σημίρα όλοι θλίβονται κι τα βουνά λυπούνται.
Σημίρα έβγαλαν βουλή οι άνομοι Οβραίοι,
οι άνομοι και τα σκυλιά κι οι τρισκαταραμένοι.
Για να σταυρώσουν το Χριστό, των πάντων βασιλέα,
ο Κύριος εθέλησε να λάβει περιβόλι,
να λάβει δείπνο μυστικό για να τον λάβουν όλοι.
Η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της,
την προσευχή της έκανε για τον μονογενή της.
Σώνουν κυρά μ' οι προσευχές, σώνουν και οι μετάνοιες,
και τον Υιό σου πιάσανε και στο χαλκιά τον πάνε,
και στου Πιλάτου την αυλή εκεί τον τυραννάνε.
Χαλκιά χαλκιά φκιάσε καρφιά, φκιάσε τρία πειρόνια,
κι εκείνος ο παράνομος πάει και φκιάνει πέντε.
Εσύ Φαρέχ που τα ‘φκιαξες πρέπει να μας διδάξεις,
τα δυο βάλτε στα χέρια Του και τ' άλλα δυο στα πόδια.
Το τρίτο το φαρμακερό βάλτε το στη καρδιά Του
να τρέξει αίμα και νερό να λιγωθεί η καρδιά Του.
Η Παναγιά σαν τ' άκουσε έπεσε κι ελιγώθη,
σταμνί νερό της ρίξανε, τρία κανάτια μόσχο,
και τρία μυροδόσταμνα για να της έρθει ο νους της.
Μα σαν της ήρθ' ο λογισμός, μα σαν της ήρθ' ο νους της
ζητεί μαχαίρι να σφαγεί, ζητεί γκρεμό να πέσει,
ζητεί κι αργυροψάλιδο να κόψει τα μαλλιά της.
------------------------------------------------------------------------------------------
Το συγκεκριμένο μοιρολόι δεν είναι μοναδικό στον ελλαδικό χώρο, για την ακρίβεια είναι πολύ σύνηθες και συναντάται σε διάφορες περιοχές σε όλη την ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα, στη Μικρά Ασία, ακόμη και στην Κάτω Ιταλία, με το όνομα "Το Μοιρολόι της Παναγίας"!
5/4/12
Ένοπλα ελληνικά σώματα από την Χαλκιδική το 1912 (Μουσείο Μπενάκη)
1912. Χρονιά ορόσημο για την Μακεδονία, καθώς απελευθερώνεται η Θεσσαλονίκη, η κεντρική και δυτική Μακεδονία, ανοίγοντας τον δρόμο και για πολλές από τις υπόλοιπες, υπόδουλες στους Τούρκους, ελληνικές περιοχές. Είχε ήδη προηγηθεί η αιματηρή κατάπνιξη της επανάστασης του 1821, 1854 και 1878, ο "πόλεμος των 30 ημερών" του 1897, καθώς και άλλες προσπάθειες ξεσηκωμού. Στην διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, ένοπλες ελληνικές ομάδες δραστηριοποιούνταν στην περιοχή, για να προετοιμάσουν το έδαφος για την απελευθέρωση.
Στις 5 Οκτωβρίου 1912, αρχίζει ο Α' Βαλκανικός πόλεμος. Ενώ ο ελληνικός στρατός προελάυνει προς Βοράν, σώμα προσκόπων με αρχηγό τον Βασίλειο Παπακώστα αποβιβάζεται στην Βόρεια Χαλκιδική και προχωράει προς το εσωτερικό της. Στο σώμα αυτό μπολιάζονται και πολλοί Χαλκιδικιώτες, το σώμα χωρίζεται σε μικρότερες ομάδες, οι οποίες μέχρι τα μέσα του μηνός Οκτωβρίου εκδιώκουν τις τουρκικές φρουρές από την Βόρεια και κεντρική Χαλκιδική. Η Θεσσαλονίκη παραδίδεται στον ελληνικό στρατό στις 26 Οκτωβρίου, και δίνεται διαταγή στο 1ο Τάγμα Κρητών να κατευθυνθεί στη Χαλκιδική, για να καταλάβει και να απελευθερώσει και επισήμως την περιοχή. Ένας πόθος αιώνων γίνεται πραγματικότητα.
Όπως αναφέραμε και προηγουμένως, πολλοί ντόπιοι οπλαρχηγοί και στρατιώτες συμμετείχαν στα σώματα προσκόπων. Γνωστά ήταν τα ένοπλα σώματα του Μήτσιου Γιοβάνη από την Παλαιόχωρα, του Γιάννη Ράμναλη, του Γεωργίου Γαλανόπουλου, του Αθανάσιου Μινόπουλου από την Βαρβάρα κ.ά.
Πληροφορίες για αυτή την περίοδο παίρνουμε από διάφορες πηγές, από ημερολόγια οπλαρχηγών και ιστορικά ενθυμήματα, επιστολές κτλ. Στο Μουσείο Μπενάκη, διασώζονται και κάποια πολύτιμα, για αυτή την εποχή, αρχεία. Πρόκειται για καταλόγους με τα έξοδα των ενόπλων μονάδων, οι οποίες αναφέρουν ονόματα στρατιωτών σε κάθε μονάδα, ονόματα προμηθευτών - κυρίως από την περιοχή του Πολυγύρου - και τα αναλώσιμα υλικά της κάθε ομάδας.
Όσον αφορά τον Άγιο Πρόδρομο, ανάμεσα στους στρατιώτες του σώματος του Μήτσιου Γιοβάνη, αναφέρεται και ο Νικόλαος Γεωργίου από τα Ρεσιτνίκια. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά σε ποιον αναφέρεται. Ίσως πρόκειται για έναν εκ των δύο: Νικόλαο Γεωρ. Βατζόλα, γεωργό (1861-;) ή Νικόλαο Γεωρ. Κοκκώνη, παντοπώλη (1866-1947).
8/3/12
Απελευθέρωση Χαλκιδικιωτών αιχμαλώτων στη Θεσσαλονίκη (1830)
ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΓΧΑΛΚΙΔΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
