Τ' Αη-Λια (Παγχαλκιδικιώτικο)

Τ' Αη-Λια1

Σημί-νι-ρα, εί, λέει, σημί-νί-ρα, εί ση-
μί-νί-ρα εί, μαρ' είνι τ' Α-να-ηλιά
σημίρα είνι τ' Αη-Λια
κι τ' Αη-Λια η μέρα. (δις)

Κοσμού-νους πααίν', λέει, κοσμού-νους πααίν' κο-
σμού-νους πααίν', πααίν στουν Α-να-ηλιά
κόσμους παίν' στουν Αη-Λια
κι η Γιρακίνα κλαίει. (δις)

Κι η μά-να-να της, λέει, κι μά-να-να της κι η
μά-να-να της, να της την έ-νε-λιγι
κι η μάνα της την έλιγι
κι την παρηγουρούσι. (δις)

Σώπα-να μαρ' Γι, λέει, σώπα-να μαρ' Γι, σώ-
πα-να μαρ' Γι, μαρ' Γιρακί-νι-να μου
σώπα μαρ' Γιρακίνα μου
κι μη παραπουνιέσι. (δις)

Του πώ-νως μι λες, λέει, του πώ-νως μι λες, του
πώ-νως μι λες, μι λες, μανί-νι-τσα μου
του πώς μι λες μανίτσα μου
να μη παραπουνιέμι. (δις)

Πέντι-νι πιδιά, λέει, πέντι-νι πιδιά πέ-
ντι-νι πιδιά, πιδιά μι γύ-νι-ριψαν
πέντι πιδιά μι γύριψαν
τα πέντι αρχουντουπαίδια. (δις)

Κι διά-να-λιξις, λέει, κι διά-να-λιξις κι
διά-να-λιξις,λέει, κι μ' έ-νε-δουσις
κι διάλιξις κι μ' έδουσις
του πλιο φτουχό της χώρας. (δις)

1. Το συγκεκριμένο τραγούδι συναντάται σε πολλές περιοχές της Χαλκιδικής, και χορεύεται είτε απλά ως συρτό, είτε μαζί με κάποια παραλλαγή των βημάτων στους τελευταίους δύο στίχους κάθε στροφής, όπου ο κύκλος του χορού ενώνεται και οι χορευτές πραγματοποιούν μία παλινδρόμιση μέσα-έξω. Επίσης στο συγκεκριμένο τραγούδι συναντάται και το συνηθισμένο σε πολλά μέρη της Χαλκιδικής φαινόμενο να παρεμβάλονται ανάμεσα στις λέξεις κάποιες βοηθητικές συλλαβές (π.χ. νι, νε νο, να, λι κτλ.), έτσι ώστε το τραγούδι να γίνεται λιγότερο μακρόσυρτό.

Ενθύμιον σχολείου του έτους 1959 (της εξέτασης)

Στη φωτογραφία εικονίζεται η ΣΤ' Τάξη του Δημοτικού Σχολείου Αγίου Προδρόμου του σχολικού έτους 1958/59. Διακρίνονται από αριστερά προς τα δεξιά: Δημήτριος Ι. Σαράφης, Χάρης Ζ. Σαμαράς, Στέφανος Ν. Βατζόλας, Ιωάννης Κ. Διαβάτης, Δημήτριος Αθ. Γραμμενόπουλος, ο Αγιοπροδρομίτης δάσκαλος Δημήτριος Διαβάτης, Αναστασία Αθ. Καλαμαρινού, Μαγδαληνή Μιχ. Μιχαλούδη, Αναστασία Αγγ. Μαυρογιάννη.

(Αρχείο Δημητρίου Ι. Σαράφη)

Πατήστε επάνω στην φωτογραφία για μεγέθυνση.

Γράμμα του Ιωάννη του Μανώλη στην Ι.Μ. Σιμωνόπετρας

Εισαγωγή

Το συγκεκριμένο γράμμα βρίσκεται στην Ι.Μ. Σιμωνόπετρας του Αγίου Όρους. Φωτογραφία του πρωτότυπου γράμματος μπορεί κανείς να βρει στην σελίδα Athos Memory. Η επιστολή συντάχθηκε στις 10 Ιουνίου 1858 από τον αντιπρόσωπο της Ι.Μ. Σιμωνόπετρας στα Ρεσετνίκια (Άγιο Πρόδρομο) Ιωάννη του Μανώλη. Ο αντιπρόσωπος ζητεί από τον Ηγούμενο Σεραφείμ να στείλει γράμμα στη μονή Φιλοθέου, για να λάβει άδεια να ξυλεύσει μια καρυδιά και να φτιάξει και να στείλει σανίδια.

Το επώνυμο του προέδρου δεν είναι γνωστό, γιατί όπως προείπαμε επί τουρκοκρατίας στα έγγραφα δεν αναγράφονταν ποτέ τα επίθετα. Πιθανόν να ήταν της οικογενείας Βατζόλα ή της οικογενείας Παπαμανώλη, μια και τα στοιχεία που μας δίδονται (Ιωάννης του Μανώλη) συνηγορούν σε αυτό.

Επίσης συμπεραίνουμε ότι η Ι.Μ. Φιλοθέου διατηρούσε έκταση ή τουλάχιστον καρυδιές στα Ρεσετνίκια κατά την περίοδο εκείνη, κάτι που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Το έγγραφο έχει ως εξής:

Εξώφυλλο

Ελήφθη τη 20 Ιουν. τω [γερότη] από ρεσετνίκια δια τα καρυδοσάνυδα

Τω Πανοσιωτάτω Αγίω Καθ’ηγούμενω Σεραφείμ τω Ιερώ Κοινοβίω της Σιμόπετρας

Προσκυνητώς
Εις Άγιον Όρος

Εσώφυλλο

Δουλικώς προσκυνώ

Και μετά την δουλικήν σου προσκύνησιν έρχομαι πρότον να ερευνίσω την ευχήν σας [αγίων] και επομένως και εγώ [;] τη θεία χάριτι και δι’ ευχών σας αγίων. Άχρι της ώρας [;] προστούτης δε σας ιδοποιώ ότι με μεγάλην χαράν έλαβα το ευχόδοτόν σας γράμμα και καλώς ενέγνωσα αύτο και εχάριν τα μέγιστα δια την υγείαν σας, ίδον παρακαλών να με γράφεται δια καρίτικαν σανίδια να σας φροντίσω καθώς ευσευός θέλω φροντίση αυτώ αλλά γνωρίσεται ότι αι καριδιαί όπου θα ευγούν τα σανίδια για τον ιρημένον νερόμυλον [;] φιλοθεϊτικον και να λάβεται του κόπου να στίλεται με γράμμα φιλοθεϊτικον δια άδια της καριδιάς και αν έρθη κανένας καλόγιρος φιλοθεϊτης καθώς με γράφεται να τον στείλετε εδώ με εμένα και εγώ τον πέρνω και πιγένω μόνος μου εκεί. Και να με γράψεται το φάρδος των σανίδιων το χόντρος καθώς τα θέλεται να βγάλω ταύτα και [;].

Τη 10 Ιουν. 1858

ο δούλος σας Ιωάνης Μανόλι
αντιπρόσωπος στα ρεσετνίκια

Δημοτικό σχολείο Αγίου Προδρόμου (17/12/1956)

Τότε που το Δημοτικό Σχολείο του χωριού λειτουργούσε και γέμιζε το προαύλιο με παιδικές φωνές. Στην εικόνα 32 μαθητές του σχολείου. Τα κορίτσια πρέπει να φωτογραφήθηκαν χωριστά.

(Αρχείο Δημητρίου Ι. Σαράφη)

Πατήστε επάνω στην φωτογραφία για μεγέθυνση.

Οργανοπαίκτες στον Άγιο Πρόδρομο

Αφηγήτρια: Μαρία Ι. Σαράφη
Καταγραφή: Γιάννης Δ. Σαράφης
Τόπος: Άγιος Πρόδρομος
Ημερομηνία: 16/11/2004

- Τα Χριστούγεννα γινόταν τίποτα, έρχονταν όργανα, ή μετά τη Πρωτοχρονιά; Τα Φώτα;

- Τα Φώτα γυρνούσαν οι Φουταροί. Θ'μάμι κρέατα τ'ς έδιναν από τα γ'ρούνια. Λουκάν'κα...

- Παλιά λέει τα 'τρωγαν στη πλατεία... μαζεύονταν και γλεντούσαν.

- Ναι, τα 'τρωγαν.

- Την επόμενη μέρα όμως.

- Τ'ν επόμιν' μέρα κι έκαναν κι γλέντ'.

- Η πλατεία πού ήταν;

- Δίπλα απού 'κει απ' τ'ς θείας Μουρφίας¹ του σπίτ', ικεί πο' 'χ' μια ασκαμνιά. Έστηναν χουρό.

- Και όργανα από πού έρχονταν;

- Είχι ικεί στου χουριό, ένας μπάρμπας Γιάνν'ς Σαμαράς², κι ένας άλλους Σπανός³, έπαιζι βιουλί.

- Και οι δυο βιολί έπαιζαν;

- Όχι, η μπάρμπας η Σαμαράς έπαιζι λαούτου.

- Και είχαν κομπανία;

- Είχαν κουμπανία, είχαν...

- Και τι χαβάδες έπαιζαν;

- Συρτά, χασάπ'κα.

- Είχε κόσμο, χόρευε;

- Ναι, μαζεύουνταν.

- Και ποιος τραγουδούσε;

- Η μπάρμπας η Σαμαράς.

-Κανέναν άλλο οργανοπαίκτη είχε στο χωριό;

-Ήταν κι ένας Αχτινάς, Αχτινούδ'ς, έπιζι γκάιντα θαρρώ.

1. Ευμορφία Ι. Σαράφη, σύζυγος Σταύρου Σταυρούδη.

2. Ιωάννης Χ. Σαμαράς.

3. Ζαχαρίας Χρ. Σπανός, κουνιάδος του πρώτου.

Επισημάνσεις

Γενικά είμαι οπαδός της ελευθεροτυπίας και θεωρώ ότι ο καθένας πρέπει να μπορεί να δεχθεί κριτική. Όταν όμως αυτή η κριτική ξεπερνάει κάποια όρια, σε σημείο να καταντάει χλευασμός, ειρωνία κτλ. χάνει την αξία της.

Καταρχήν θέλω να ξεκαθαρίσω ότι δεν είμαι ερευνητής, δεν έχω "σπουδάσει" το αντικείμενο όπως άλλοι, απλά δημιούργησα το blog θεωρώντας ότι όσα έχω βρει για τον Άγιο Πρόδρομο πρέπει να τα μοιραστώ με τους συγχωριανούς μου, και με οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για τον τόπο μας και την περιοχή μας. Σε μερικές αναρτήσεις μπορεί να έχω και λάθη, μπορεί να έχω και παραλείψεις, προσπαθώ όμως. Και νομίζω η προσπάθεια είναι που μετράει. Το πιο εύκολο θα ήταν να έμπαινα σε άλλα blogs και να σχολίαζα ειρωνικά και με χλευασμό όσα δεν μου αρέσουν. Αλλά δεν είμαι τέτοιος άνθρωπος. Δυστυχώς ή ευτυχώς έτσι μ' ανάθρεψαν οι γονείς μου.

Όσον αφορά το copyright, από σήμερα διορθώνω και απαλείφω από το blog δημοσιεύματα που τυχόν υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα, όσο και αν θεωρώ ότι στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν έχει γίνει χρήση των δημοσιευμάτων για ίδιο όφελος (αναγνωρισιμότητα, κέρδος κτλ.), κάθε άλλο μάλιστα.

Από σήμερα και στο εξής κακοπροαίρετα (όχι αρνητικά) και ανώνυμα σχόλια δεν θα δημοσιεύονται καθόλου.

Φιλικά,

Γιάννης Σαράφης

Η υπεραιωνόβιος Αγιοπροδρομίτισσα

Εφημερίδα: Μακεδονία
Τεύχος: 15213
Ημερομηνία: 29 Οκτωβρίου 1957

ΕΖΗΣΕΝ 108 ΕΤΗ ΜΙΑ ΧΩΡΙΚΗ ΕΞ ΑΓ. ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

ΕΙΧΕΝ ΟΚΤΩ ΕΓΓΟΝΟΥΣ ΚΑΙ 19 ΔΙΣΕΓΓΟΝΟΥΣ

ΑΓΙΟΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ, Χαλκιδικης, 20

Μετά ολιγοήμερον ασθένειαν απεβίωσεν ενταύθα η υπεραιωνόβιος Ζαφείρω Μαυρογιάννη, εις ηλικίαν 108 ετών. Κατά την κηδείαν αυτής το φέρετρόν της εκράτουν από της οικίας της μέχρι της εκκλησίας οι τέσσαρες εκ των οκτώ εγγόνων της και από της εκκλησίας μέχρι της τελευταίας της κατοικίας οι τέσσαρες εκ των δέκα εννέα δισεγγόνων της.