Ο Άγιος Πρόδρομος, βρίσκεται στην κεντρική Χαλκιδική. Απέχει από την πρωτεύουσα, τον Πολύγυρο, μόλις 14 km. και από την Θεσσαλονίκη 50 km. Μετά την εφαρμογή του σχεδίου Καποδίστριας, υπάγεται στον Δήμο Πολυγύρου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2001, το χωριό κατοικείται από 452 κατοίκους, οι οποίοι ως επί το πλείστον ασχολούνται με την γεωργία, την κτηνοτροφία, την εστίαση και τουρισμό, ή εργάζονται στα μεταλλεία Γερακινής (και παλαιότερα στου Βάβδου).

Η γραφική τοποθεσία στην οποία είναι χτισμένος ο Άγιος Πρόδρομος, με τον Ρεσετνικιώτη (Ολύνθιο) ποταμό να διαρρέει το χωριό, τα παραδοσιακά σπίτια και την αναπαλαιωμένη εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (χτισμένη το 1851), το καθιστούν πόλο έλξης πολλών επισκεπτών. Στις παραδοσιακές ταβέρνες - 17 στον αριθμό - ο επισκέπτης μπορεί να γευτεί το πασίγνωστο σουβλάκι Αγίου Προδρόμου, παραδοσιακό ψωμί και γλυκά, μέλι κτλ.

Σημαντικές εορτές αποτελούν η Κοίμηση της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου, το πανηγύρι στο εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου στις 28-29 Αυγούστου, το οποίο μάλιστα από τα παλαιά χρόνια συγκέντρωνε πλήθος πιστών, το πανηγύρι του Αγίου Χριστοφόρου, του Αη-Γιώργη, του Αη-Λια, της Αγ. Άννας.

Στην μακραίωνη ιστορία του, στο χωριό έχουν διασωθεί και πολλά έθιμα, όπως “Οι Φουταροί”, που ψάλουν τα τοπικά κάλαντα την παραμονή των Θεοφανείων, “Οι φουτχιές” που ανάβουν στις πλατείες του χωριού την παραμονή της Γεννήσεως του Αγίου Προδρόμου στις 23 Ιουνίου, το παραδοσιακό μασκάρεμα των παιδιών τις Απόκριες, η λιτανεία της ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής και άλλα πιο ξεχασμένα, όπως “Οι Λαζαρίνες”, “Το έθιμο της σ’χωρήσεως”.

31/12/09

Να τα πούμε;

Άγιε μας Βασίλη, τραγουδούν τα χείλη
να καλωσορίσεις τα καλά παιδιά
που σε περιμένουν μ’ ανοιχτή καρδιά.
Μέσα στη σακούλα, θα τα φέρεις ούλα
σύκα και καρύδια, πίτες πιο γλυκές.
Τ’ άσπρα σου τα γένια μοιάζουν ασημένια
φόρεσε τη κάπα κι είναι παγωνιά
κι έλα με τα δώρα τη Πρωτοχρονιά.
Και του χρόν'.
Χρόνια πολλά, καλή χρονιά με υγεία και ευτυχία. Εύχομαι το 2010 να είναι για όλους μια δημιουργική χρονιά, γεμάτη χαρές. Χρόνια πολλά σε όλους τους εορτάζοντες. Με το νέο έτος επανερχόμαστε δριμύτεροι με νέες αναρτήσεις και νέα.

24/12/09

Καλά Χριστούγεννα!!!

Ο διαχειριστής του ιστολογίου εύχεται σε όλους τους αναγνώστες χρόνια καλά κι ευτυχισμένα. Η Γέννηση του Χριστού να φέρει στον καθένα αυτό που επιθυμεί, υγεία και ευημερία, κοντά στους ανθρώπους που αγαπάει και τον αγαπούν.
Καλά Χριστούγεννα

20/12/09

Συνέδριο Γεωργικών Συνεταιρισμών (1927)

Εφημερίδα: Μακεδονία
Τεύχος: 5297
Ημερομηνία: 13 Μαρτίου 1927
ΕΚ ΤΩΝ ΑΓΡΩΝ Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΣ
ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΝ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ
Ο ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΕΚΘΕΤΕΙ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ
Η ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΙΝΑΙ ΒΑΣΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ
Χθες εις την αίθουσαν του Συλλόγου Μοναστηριωτών συνήλθον εις Γενικήν Συνέλευσιν οι αντιπρόσωποι των Γεωργικών Συνεταιρισμών της Ομοσπονδίας Γεωργικών Συνεταιρισμών Μακεδονίας,... Ζαγκλιβερίου Γεώργιος Βουλγαρίδης,... Παλαιοχωρίου Τσαντόπουλος,... Σουφλαρίου Δ. Λαμήρος,... Τεκελή Γ. Τριανταφυλλίδης,... Γιδά Θωμάς Ρεσιτκιώτης, Γαλατίστης Β. Παπαγεωργίου, Προδρόμου Κ. Χατζίκας,... Αδάμ Αγγ. Αδαμίδης,... Σανών Α. Παπαρδέλης, Ντουμπιγίων Μπαΐρης,... Κασσανδρινού Α. Αλεξάνδρου...

18/12/09

Προβολή της εκπομπής "Αληθινά σενάρια"

Σήμερα στις 11 το βράδυ προβλήθηκε από την ΕΤ3 η εκπομπή "Αληθινά σενάρια", η οποία ήταν αφιερωμένη - μεταξύ άλλων - και στο πασίγνωστο σουβλάκι Αγίου Προδρόμου. Η εκπομπή θα μεταδοθεί σε επανάληψη το Σάββατο 19 Δεκεμβρίου στις 8 το απόγευμα.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να απαντήσω και σε έναν παλιό ανώνυμο αναγνώστη του blog, ο οποίος "παραπονέθηκε" γιατί ασχολούμαι με τα παλιά και δεν γράφω για το σουβλάκι του Αγιου Προδρόμου. Νομίζω όμως ότι εγώ δεν χρειάζεται να γράψω τίποτε για αυτό, μια και το σουβλάκι του Αγίου Προδρόμου "γράφει" από μόνο του. Όλοι αυτοί οι παραγωγοί και ιδιοκτήτες ταβέρνας που επάξια ασχολούνται στο χωριό μας με τόση μαστοριά και μεράκι με το σουβλάκι, έχουν αναγάγει σε τέχνη την παρασκευή και το ψήσιμο του σουβλακιού. Αδιάψευστοι μάρτυρες των λεγόμενων αυτών, οι χιλιάδες των φανατικών επισκεπτών από όλη την Ελλάδα, που κάθε χρόνο, χειμώνα-καλοκαίρι, τιμούν - και εκτιμούν πάν' απ' όλα - με την παρουσία τους τις ταβέρνες και το χωριό μας.

17/12/09

Ο Νικόδημος ενημερώνει τον ηγούμενο για τους βοσκότοπους (1855)

Εισαγωγή
Το συγκεκριμένο γράμμα προέρχεται, όπως προείπαμε, από ένα σύνολο επιστολών που διασώζονται στην Ι.Μ. Σιμωνόπετρας. Αυτές οι επιστολές αναφέρονται στην δραστηριότητα των κοπαδιών και των ποιμένων της μονής στην περιοχή μας (τόσο στα Ρεσιτνίκια-Άγιο Πρόδρομο, όσο και στα γύρω χωριά). Τα γράμματα αυτά εστάλησαν είτε από τον ηγούμενο της μονής, είτε από τους καλογήρους ποιμένες, ενημερώνοντας τις δύο αυτές πλευρές για συμφωνίες αγοράς και βοσκής των κοπαδιών, για τυχόν προβλήματα που προέκυπταν στην πορεία κ.ά. δίνοντας ταυτόχρονα πολύτιμες πληροφορίες για την περιοχή εκείνη την περίοδο. Τα έγγραφα αυτά παρατίθενται χρονολογικά. Το δεύτερο έγγραφο συντάχθηκε στις 17/07/1855 από τον γερο-Νικόδημο και απεστάλη στο μοναστήρι. Ενημερώνει τον ηγούμενο για την υγεία των ζώων, και για την προσπάθεια εξεύρεσης βοσκότοπου στην περιοχή. Στην επιστολή μπορεί κανείς να διακρίνει ότι ο γερο-Νικόδημος είναι αρκετά ανορθόγραφος, γεγονός που καθιστά την ανάγνωση λίγο δύσκολη, παρόλα αυτά η ορθογραφία διατηρείται αυτούσια, κρατώντας τον αυθεντικό της χαρακτήρα.
Εξώφυλλο

Τω πανοσιωτάτω αγίω καθηγουμένω του ιερού ημών κοινωβείου της σεβασμείας μονής σιμωπετρας, κυρίω κυρίω σεραφείμ ιερωμονάχω, τω σεβαστώ μας πατρί και αγίω γέροντη. προσκυνιθείς, εις άγιον όρος
ελήφθη τη 2 Αυγούστου. Του γεροΝικοδήμου
Εσώφυλλο
Πανοσιώτατέ μου, άγιε γέρωντα, ασπάζομε την δεξιάν σου.
Επεροτώμεν δια τα αίσια της αγίασας και ημείς χάρητι θεία καλώς ηγιένωμεν. εστειλα με των γέρωβησαρίων γράμμα. καμίαν απάντησιν δεν έλαβον. σας ηδωπηώ και δια τα πράματα. τα αιγήδιά μας καλά ήναι. μόνων τα βητούλια μας αρωστούν και εψώρισαν ως πενίντα διότη ο τώπως ήναι νοσερώς δια τα μηκρά πράματα. των τόπον όπου ήχαμε αγορασμένον, όλον τον έσπιραν και θα στεναχορεθούν τα αιγίδηά μας. λοιπόν σας εφανέρωσα τα τρέχοντα με των γεροβησαρίων. καμίαν απάντησην δεν έλαβον, να μου στίλεται ήδησιν εις την χασάνδραν1 εις το μετώχη μας και ο γέρο φίληπος με τω στείλη εις τα ρεσιτηνίκια2, τι να πράξω λιπόν ούτε δια τα αιγήδιά μας ούτε δια τα γελάδιά μας καθώς των έχουν των τόπον. δια τα γελάδια μας τώπον αγόρασα εις την γαλάτηστα3 γορόσια 900 αν αγαπάτε να αγοράσομε το καητζίκη4 όπου ήναι δια γίδηα και γελάδια. να ήναι εις ένα μέρος τα πράματά μας. τα γελάδια μας ήναι καλά, χάριτη θεία. πάλην σας φανερώνο τω απάνο βουνώ5 τω ήχαμε εις το κοντράτο δια να μην σπαρθή και αυτή το σπέρνουν. ληπόν δεν μας συμφέρει εις τα πράματα περνούν κακά και στενωχορούνται. σας έστηλα εις τω μετόχι μας τηρί, 1775 ήτοι χιληες επτακόσιες εβδομήν[τα] πέντε οκάδες τυρί και ήκοσι δύο οκάδες βούτυρον δια να τα γευθήται με ηγίαν, δια να μας ευχηθίτε, όπου γιρήζομε εις τα έξω οσάν πεπλανιμένα πουλιά. και δια βούτυρον θενα ηκονομήσο ήναι ακριβό, 12 ή 13 γρόσια την οκά. αν ίσως και ήναι ανάγκη να πάρο πενίντα ή εκατόν, όσον σας χριάζετε να με γράφετε. των γερωφίληπα έγραψα να βαστίξι διο δερμάτια ή και τρί[α] δερμάτια. έγραψα των γερωφίληπα να μου βαστάξι ήκοσι πέντε μουτζούρια6 σιτάρι δια τω καλοκαίρι, μου είπεν να πάρω την άδειαν από το μοναστίρη μας. αν θέλεται να μου δώσι να τον εγράψεται, να μου δώσει.


Ταύτα και περιμένω, την ευχήν σας.


Τη 17 Ιουλίου 1855
νικόδημος σιμωπετρίτης γράφο τα άνωθεν.
Σχόλια
1. Εννοεί το μετόχι της μονής στην Κασσάνδρα.
2. Στο σημείο αυτό αναφέρει να του στείλουν το γράμμα στα Ρεσιτνίκια, τον σημερινό Άγιο Πρόδρομο. Δεν γνωρίζουμε εάν το γράμμα πήγαινε απευθείας στον γερο-Νικόδημο, ή την λήψη έκανε ο αντιπρόσωπος της μονής στο χωριό Ιωάννης του Μανώλη, ο οποίος αναφέρεται σε προηγούμενη όπως και σε επόμενες δημοσιεύσεις.
3. Στο σημείο αυτό αναφέρει ότι αγόρασε τόπο για να βόσκουν τα κοπάδια των αγελάδων στην Γαλάτιστα, τόπος ιδανικός για την βόσκηση βοοειδών μέχρι και τις μέρες μας.
4. Το Καϊτζίκι, το παλιό όνομα του χωριού Παλαιόκαστρο.
5. Πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα για το βουνό Νέυφτος, φυσικό σύνορο Αγίου Προδρόμου από την μία πλευρά, και Δουμπιών και Σανών από την άλλη. Στην υπόθεση αυτή συνηγορούν και πληροφορίες από μεταγενέστερα έγγραφα που κάνουν λόγο για το ντουμπιώτικο και ρεσετνικιώτικο βουνό.
6. Το μουτζούρι ήταν ένα ξύλινο κυλινδρικό δοχείο με το οποίο υπολογιζόταν ο όγκος των στερεών (π.χ. σιτηρών). Έτσι καθιερώθηκε ως μονάδα ογκομέτρησης, και ισοδυναμούσε με 24 περίπου λίτρα.

Γράμμα του ηγούμενου της Ι.Μ. Σιμωνόπετρας προς τον καλόγηρο τσέλιγκα Νικόδημο (1855)

Εισαγωγή
Το συγκεκριμένο γράμμα προέρχεται από ένα σύνολο επιστολών που διασώζονται στην Ι.Μ. Σιμωνόπετρας. Αυτές οι επιστολές αναφέρονται στην δραστηριότητα των κοπαδιών και των ποιμένων της μονής στην περιοχή μας (τόσο στα Ρεσιτνίκια-Άγιο Πρόδρομο, όσο και στα γύρω χωριά). Τα γράμματα αυτά εστάλησαν είτε από τον ηγούμενο της μονής, είτε από τους καλογήρους ποιμένες, ενημερώνοντας τις δύο αυτές πλευρές για συμφωνίες αγοράς και βοσκής των κοπαδιών, για τυχόν προβλήματα που προέκυπταν στην πορεία κ.ά. δίνοντας ταυτόχρονα πολύτιμες πληροφορίες για την περιοχή εκείνη την περίοδο. Τα έγγραφα αυτά παρατίθενται χρονολογικά.
Το πρώτο έγγραφο συντάχθηκε στις 24/05/1855 από τον ηγούμενο της μονής κ.κ. Σεραφείμ και απεστάλη στον τσέλιγκα καλόγηρο Νικόδημο Σιμωπετρίτη που εκείνη την εποχή βρισκόταν με τα κοπάδια της μονής στην περιοχή μεταξύ Δουμπιών και Αγίου Προδρόμου, όπως διαπιστώνουμε και από τα υπόλοιπα έγγραφα. Ο ηγούμενος Σεραφείμ ενημερώνει τον γερο-Νικόδημο ότι του στέλνει μαζί με τον καλόγηρο τσέλιγκα γερο-Βησσαρίων (θα μιλήσουμε γι' αυτόν και σε άλλα έγγραφα) τα κοπάδια της μονής, συμβουλεύοντάς τον να πουλήσει στην περιοχή μας μέρος του κοπαδιού.
Κοπάδι με γίδια στην περιοχή Τ' Σαραντ'νού
Εξώφυλλο
Τω Οσιωτάτω εν μοναχοίς γερο Νικοδήμω Σιμωπετρίτη ημετέρω τζέλιγκα και εν Χριστώ τέκνω.

ευχετικώς
εις Τουμπγιά1
Εσώφυλλο
Την ημετέρα Οσιότητα πατρικώς εκ ψυχής επευχόμεθα
1. Επερωτώντας δια της καλής σας υγιείας τα αίσια, σας δηλοποιούμεν ότι ήδη στέλλομεν τα κοπάδια και τα τραγιά όλα έξω. Από τα τραγιά ημείς εδώ επωλήσαμεν έως εκατόν πενήντα, καθώς θέλει και ο επιδότης ημέτερος γεροΒησσαρίων σε ειπεί δια τας τιμάς των, και η οσιότης σου αν ευρής αυτού την τιμήν των να πωλήσης όσα ξεδιαλέξετε ως άχρηστα, είτε αγελάδια, είτε από τα αιγίδια, διότι απεδώ να σου στείλωμεν χρήματα είναι πολύ επικίνδυνον από τους κλέπτας μόνον να κοιτάξης να οικονομηθείς από αυτού από τα πράγματά μας.
Τας δύο χιλιάδας γρόσια όπου είχες λάβει από τον Χρήστου Αθανάση2 του τα εμβάσαμεν αμέσως τότε όπου μας εγράψατε από την Συκιάν3. Βούτυρον εάν δυνηθής να μας οικονομήσης ολίγον από τα πράγματά μας καθώς ομιλήσαμεν και προλαβόντες, καλώς, ει δε και δεν δυνηθής να φροντίσης να μας αγοράσης έως πενήντα οκάδες. Να μας ειδοποιήσης και δια τα πράγματα πως είναι, ομοίως και τα αγελάδια αν ήλθων έξω. Ημείς απεδώ εστείλαμεν εις τον γεροΝήφων δύο φορτία αλεύρι δια κουμπάνιαν του. Ήδη έρχεται και ο γεροΒησσαρίων με τα πράγματα, με τον οποίον ημπορείτε να συμβουλευθήτε τι από τα αδελφικώς πόσα και ποιά από τα αγελάδια και από τα αιγίδια είναι καλλήτερον ή συμφερότερον δια το μοναστήρι να πωληθούν. Ο γεροΒησσαρίων ολίγας ημέρας θα κάμει όσον να ξαποστάσουν τα μουλάρια και θα επιστρέψει πάλιν. Τα περί ημών θέλετε πληροφορηθή από τον ίδιον γεροΒησσαρίων.
Και τον γεροΝαθαναήλ πατρικώς εκ ψυχής επευχόμεθα και να κοιτάζητε του μοναστηριού την δουλειάν, καθώς σας εμπιστεύτηκαν όλα τα πράγματα εις τα χέρια σας. Η δε ευχή του αγίου πατρός ημών Σίμωνος του μυροβλήτου και όλων των πατέρων να είναι βοήθειά σας.
Τη 24 μαϊου 1855
Εις τον τζόμπανον Αθανάση εδόσαμεν 100 ήτοι εκατόν γρόσια και να τα πιάσης εις τον λογαριασμόν του.
Ο Καθηγούμενος του Ιερού Κοινοβίου της Σιμώπετρας Σεραφείμ Ιερομόναχος και οι συν εμοί εν Χριστώ αδελφοί.
Σχόλια
1. Το χωριό Δουμπιά. Όπως είπαμε οι τσέλιγκες αυτοί έβοσκαν τα γίδια τους (όπως συνάγεται και από έγγραφα που θα ακολουθήσουν) στην περιοχή μεταξύ Αγίου Προδρόμου και Δουμπιών.
2. Πρόκειται μάλλον για τσομπάνη του κοπαδιού. Στα οικονομικά κατάστιχα του γεροΒησσαρίωνος εκείνου του έτους (1855), αναφέρεται και το όνομα του τζομπάνη Θανάση λειβαδηώτη (από το Λιβάδι Θεσ/νίκης).
3. Πρόκειται για μετόχι της μονής στην Συκιά Χαλκιδικής.

13/12/09

Χορός της ομάδας "Αναγέννηση" Αγίου Προδρόμου

Το Σάββατο 26 Δεκεμβρίου στις 21:00 η ποδοσφαιρική ομάδα του χωριού μας (Αναγέννηση Αγίου Προδρόμου) διοργανώνει τον καθιερωμένο εορταστικό χορό, στην ψησταριά του χωριού, "Τσακμάκης".

12/12/09

Μικροτοπωνύμια Αγίου Προδρόμου (συμπληρωμένη λίστα)

Παρακάτω γίνεται μία προσπάθεια καταγραφής των μικροτοπωνυμίων του χωριού. Σίγουρα δεν είναι ολοκληρωμένη, και μάλλον απαιτείται γνώση της γεωγραφίας της περιοχής για να προσδιορίζει κανείς την θέση των περιοχών αυτών. Μπορεί όμως κανείς να διαβάσει ερμηνείες των ονομάτων αυτών, που σε πολλές περιπτώσεις έχουν ξεχωριστό ενδιαφέρον. Η λίστα αυτή είναι δυναμική και σε αυτήν προστίθενται (με την βοήθειά σας) κάθε τόσο νέες πληροφορίες και τυχόν διορθώσεις.
Στο έγγραφο αναφέρεται για κάθε τοποθεσία το όνομα, η κατεύθυνση (σε σχέση με το χωριό), η τοπογραφία της περιοχής, η ερμηνεία του ονόματος (όπου απαιτείται), καθώς και το έτος της πρώτης (γνωστής σ' εμένα) αναφοράς της τοποθεσίας σε κάποιο έγγραφο (παλαιότερα του 1930). Οι κατευθύνσεις σημειώνονται σύμφωνα με το παρακάτω σχεδιάγραμμα:

B = Βόρεια
ΒΒΑ = Βόρεια-Βορειοανατολικά
ΒΑ = Βορειοανατολικά
ΑΒΑ = Ανατολικά-Βορειοανατολικά
Α = Ανατολικά

ΑΝΑ = Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
ΝΑ = Νοτιοανατολικά
ΝΝΑ = Νότια-Νοτιοανατολικά

Ν = Νότια
ΝΝΔ = Νότια-Νοτιοδυτικά
ΝΔ - Νοτιοδυτικά
ΔΝΔ = Δυτικά-Νοτιοδυτικά
Δ = Δυτικά
ΔΒΔ = Δυτικά-Βορειοδυτικά
ΒΔ = Βορειοδυτικά
ΒΒΔ = Βόρεια-Βορειοδυτικά
Χρήσιμες επεξηγήσεις
Απουλιάνα = ονομάζεται το ανοιχτό από βλάστηση επίπεδο μέρος.
Βίραγγας = λέγεται η φυσική δεξαμενή νερού που δημιουργείται μέσα στο ποτάμι. Ίσως να προέρχεται από την λέξη φαράγγι-βαράγγι-βιράγγι-βίραγγας ή από την λέξη βίρος που σημαίνει τέλμα, αβαθής έκταση νερών που λιμνάζουν.
Λάκος = το άνοιγμα, η διαδρομή που δημιουργείται από το πέρασμα ενός ποταμού ή ρυακιού. Προέρχεται από το αρχ. ελληνικό λάκος ή ράκος που σημαίνει σχίσμα.
Μπ’γιάδ’ ή μπ’γιαδούδ’ (πηγάδι) = πηγή στο έδαφος από όπου αναβλύζει νερό. Δεν αναφέρεται στην σύγχρονη έννοια της λέξης, δηλαδή του κάθετου πηγαδιού, από όπου το νερό ανέρχεται με μηχανικό τρόπο.
Μπαντίνα = Μπαντίνες λέγονταν οι πλαγιές, τα ανοίγματα δίπλα από το ποτάμι. Η λέξη έχει μάλλον σλαβική ρίζα, με το ίδιο πάλι νόημα.
Μπάρα = λέγεται το μέρος όπου μάζευε πολύ νερό, ώστε να λιμνάζει.
Όχτος = Ο όχθος, το λαγκάδι.
Τσαΐρι = ο βοσκότοπος. Προέρχεται από την τουρκική λέξη çayir με το ίδιο νόημα.
-------------------------------------------------------------------
Μικροτοπωνύμια
Αγγελής
Κατεύθυνση: Ανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται γύρω από το εξωκλήσι του Άη-Γιώργη. Εκεί υπήρχε παλιά μηλεώνας. Ίσως πήρε το όνομά του από τον Αγγελή Ι. Τσίγγανο (γεννηθέντα το 1859, γεωργό στο επάγγελμα).
Αγκακτσιές
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Αγκακτσιά είναι ο ακανθώδης θάμνος παλιουριά. Η συγκεκριμμένη τοποθεσία βρίσκεται βόρεια του Αη-Λια, επάνω από το "Παλιούρ'", όπου και φύονταν αυτός ο θάμνος. Για πρώτη φορά αναφέρεται αυτό το τοπωνύμιο σε διαθήκη του 1913.
Αγκορνιτσιά
Κατεύθυνση: Δυτικά-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Η αγκορνιτσιά ή αγκορτσιά είναι είδος άγριας αχλαδιάς. Στο μέρος εκείνο προφανώς υπήρχε ένα τέτοιο δέντρο, σε χαρακτηριστικό σημείο. Βρίσκεται δίπλα από τις “Κεχρινιές”.
Αη-Γιώρ'ς
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Το εξωκλήσι του Αη-Γιώργη, πλησίον του χωριού. Ο ταγματάρχης του ελληνικού στρατού Ν. Σχινάς, που πέρασε από την περιοχή το 1886, αναφέρει ήδη το εξωκλήσι αυτό.
Αη-Κ'στόφορος

Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Το εξωκλήσι του Αγίου Χριστοφόρου. Από τα παλαιά χρόνια γινόταν στο μέρος αυτό πανηγύρι, παράδοση που συνεχίζει μέχρι σήμερα.
Αη-Λιας

Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Το εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, χτισμένο στο βουνό "Νέυφτος". Επίσης στον χώρο αυτό γινόταν πανηγύρι, κάτω από την σκιά των γέρικων βελανιδιών, που σώζονται μέχρι σήμερα.
Αη-Πρόδρομος

Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Το εξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Όπως μαρτυρεί η κτητορική του πλάκα, το κτίσμα αποπερατώθηκε στις 15 Δεκεμβρίου του 1852, και κτίστης του ήταν κάποιος Νίκος (η επιγραφή αναγράφει ΝΗΚΟ Η ΜΑ). Στον χώρο γινόταν και γίνεται μεγάλο πανηγύρι, στο οποίο προσέρχονταν και πλήθος κόσμου από όλη την Χαλκιδική.
Αλώνια ή Τ' απουπέρα τ' αλώνια
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Τα αλώνια που βρίσκονταν απέναντι από το χωριό, περνώντας την μεγάλη σημερινή γέφυρα. Λέγονταν “απουπέρα” γιατί για να πας εκεί περνούσες το ποτάμι, στο οποίο δεν υπήρχε τότε γέφυρα. Αναφέρεται σαν τοποθεσία ήδη από το 1901.
Αλωνούδ'
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Το ύψωμα που βρίσκεται σήμερα επάνω από το γήπεδο ποδοσφαίρου. Ονομαζόταν έτσι επειδή ήταν ίσιο σαν αλώνι.
Αμπελούδ'
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: Ίσως υπήρχε κάποιο αμπέλι εκεί τα παλιά χρόνια, μία καλλιέργεια που έχει χαθεί από τον Άγιο Πρόδρομο τον τελευταίο μισό αιώνα. Άλλωστε παλαιότερα το χωριό διέθετε και δικό του αποστακτήρα (ιδιοκτησίας της εκκλησίας).
Αντραγασιά ή Σουρβιά
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία αυτή βρίσκεται κοντά στον Άγιο Χριστόφορο. Αντραγασιά λέγεται το μέρος που μένει ο αγροφύλακας (δραγάτης) για να φυλάει από εκεί τα κτήματα. Λέγεται και "Σουρβιά". Η σουρβιά (sorbus torminalis) είναι φυλλοβόλο δέντρο, το οποίο μάλιστα κάνει και καρπούς, τα σούρβα. Η λέξη έχει ρίζα λατινική (sorbum).
Αξονιές ή Αξονιά
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία "Αξονιές", αν δεν κάνω λάθος, βρισκόταν κάτω από το βουνό "Νέυφτος", μπροστά από την τοποθεσία "Λομπάρδες", λίγο παραπάνω από το εξωκλήσι του Αγίου Ραφαήλ. Το κλίμα της περιοχής ήταν εύκρατο, και ευνοούσε την καλλιέργεια αμπελιών. Δεν είναι γνωστή η ετυμολογία του ονόματος. Πρώτη αναφορά της τοποθεσίας γίνεται σε διαθήκη του 1885.
Απλός
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Είναι ο δρόμος που κατεβαίνει απ’ τον Άγιο Χριστόφορο, αλλά από την μεριά του χωριού. Ο δρόμος αυτός κατέβαινε “Στου Κολυμπάν’ το μύλο”, ήταν πολύ πετρώδης και από αυτόν οι χωρικοί πήγαιναν παλιά στο πανηγύρι.
Ασβότρυπες
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία αυτή βρίσκεται αρκετά μακριά από το χωριό, παραπλεύρως του ποταμού Ολύνθιου και στο σύνορο με την περιοχή Παλαιοκάστρου. Εκεί είχε φωλιές ασβών.
Ασπροβόλες
Κατεύθυνση: Δυτικά-Νοτιοδυτικά
Πληροφορίες: Ακολουθώντας την οδό Διασταύρωση Βάβδου-Αγίου Προδρόμου, η τοποθεσία αυτή βρίσκεται δεξιά. Από το σημείο εκείνο αντικρίζεις το χωριό. Το σημείο είχε πολλές ασπροβόλες πέτρες και μια αγκορτσιά.
Βακοπουλιάνα
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τις κτηματικές περιοχές Γαλάτιστας και Δουμπιών. Ίσως προέρχεται από την βλάχικη λέξη βάκα που θα πει αγελάδα και την λέξη απουλιάνα, δηλαδή το ανοιχτό μέρος που βόσκουν αγελάδες.
Βαράδ'(ι)
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Κατεβαίνοντας τον Ολύνθιο ποταμό από το “Λαγκαδούδ’”, πριν τον “Βαγγέλη τον βίραγγα” βρίσκεται η τοποθεσία αυτή. Το βαράδι είναι ο πέτρινος υδατόπυργος που διοχετεύει το νερό μέσω του σιφουνιού, στη φτερωτή του νερόμυλου. Δεν είναι γνωστή η ύπαρξη τέτοιας κατασκευής στο συγκεκριμένο σημείο, αλλά δεν είναι απίθανη, μια και παρακάτω υπάρχουν παλιοί νερόμυλοι και στο σημείο εκείνο βρίσκεται η τοποθεσία "Ο πάν' ο μύλος".
Βαρσάμ'(ι)
Κατεύθυνση: Νοτιοδυτικά
Πληροφορίες: Το όνομα της τοποθεσίας ίσως προέρχεται από το βαπτιστικό όνομα Βαρσάμης. Βρίσκεται πάνω από το “Αλωνούδ’”, στο Βαβδινό το σύνορο.
Βουλιαγμένα
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται δεξιά απ’ το “Καστελούδ’”, δίπλα σε ένα λαγκάδι που κατεβαίνει απ’ το εξωκλήσι του Αη-Λια, πριν φτάσεις στη “Σμίξη”. Στο σημείο εκείνο βουλιάζει το έδαφος, γι' αυτό η τοποθεσία πήρε αυτό το όνομα.
Βουρτόπα
Κατεύθυνση: Ανατολικά
Πληροφορίες: Είναι ένα άνοιγμα μέσα στο δάσος, πιο πέρα απ’ την “Καμήλα”, δεξιά κι αριστερά από τον δρόμο, πέρα από το γεφυράκι. Βουρτόπα σημαίνει ακριβώς το ξέφωτο μέσα σε δάσος.
Βρωμονέρ'(ι)
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται παραπάνω απ’ τον Αη-Λια, αριστερά μέσα σε ένα λαγκάδι. Αυτό το λαγκάδι, κατεβαίνοντας προς τα κάτω βγάζει στα “Βουλιαγμένα”. Ονομάστηκε έτσι επειδή στο σημείο εκείνο το ποτάμι κατέβαζε λάσπες.
Γάβριο
Κατεύθυνση: Δυτικά-Νοτιοδυτικά
Πληροφορίες: Νότια από τις “Ασπροβόλες”. Από εκεί πηγάζει ο λάκος, από τον οποίο γίνονταν παλιά η ύδρευση του χωριού, διέρχεται νοτίως του δημοτικού σχολείου, και ενώνεται παρακάτω με τον κεντρικό λάκο (ποτάμι).
Γιαγκούλας
Κατεύθυνση: Νοτιοδυτικά
Πληροφορίες: Λίγο έξω από το χωριό, νοτίως του δημοτικού σχολείου, το μέρος λέγεται “Γιαγκούλας”. Εκεί βρισκόταν παλιά δεξαμενή ύδρευσης του χωριού. Σύμφωνα με την παράδοση, πέρασε από ‘κει ο καπετάν Γιαγκούλας κι έκανε γιατάκ’. Όμως σε διαθήκη του 1885 διασώζεται το όνομα του Ζαχαρία Γιαγκούλα, κατοίκου του χωριού μας, ο οποίος κατείχε αμπέλι στη θέση “Αξονιές”, και ίσως να κατείχε κτήματα και σε αυτό το σημείο.
Γιοβάν' ή Γιοβάνης
Κατεύθυνση:
Πληροφορίες: Βρίσκεται στο “Καστέλ’”, κοντά στου “Μοσχόπουλ’ την μπαντίνα”. Δεν ξέρουμε ποιός ήταν αυτός ο Γιαβάνης. Η τοποθεσία αναφέρεται για πρώτη φορά σε διαθήκη του 1885, αλλά διατηρείται μέχρι σήμερα.
Γιωργάνα
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή “Καστέλ’”, επάνω από την τοποθεσία “Γκούμας”. Ίσως προέρχεται από την τουρκική λέξη yorgan που σημαίνει πάπλωμα.
Γκούμας
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία βρίσκεται στο ραχώνι “Καστέλ’”. Δεν γνωρίζουμε ποιος ήταν αυτός ο Γκούμας.
Γκρίλος
Κατεύθυνση: Βόρεια
Πληροφορίες: Στους πρόποδες του Νέυφτου, ανάμεσα στις “Λομπάρδες” και “Τ’ Πέτρ’ τα χωράφια”. Δεν γνωρίζουμε την ετυμολογία του ονόματος.
Γυρ'ζμένην πέτρα
Κατεύθυνση: -
Πληροφοριες: Δεν γνωρίζουμε που βρισκόταν η συγκεκριμένη τοποθεσία. Το όνομα συναντάται σε προικοσύμφωνο του 1913.
Γκαβοπουλιάνα
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται ΒΒΑ από το εξωκλήσι του Αγίου Ραφαήλ. Κάποτε το μέρος ήταν ανοιχτό, αλλά τώρα έχει γεμίσει δέντρα. Προέρχεται από τις λέξεις γκαβή + απουλιάνα, δηλαδή το τυφλό άνοιγμα, το μέρος απ' το οποίο δεν έχεις ορατότητα.
Γκουγκ'δάδ'κα
Πληροφορίες: Ο ανατολικός μαχαλάς του χωριού. Δεν γνωρίζουμε από που πήρε αυτό το όνομα. Γκούγκ'δας είναι το βαρίδιο από το καντάρι, όργανο ζύγισης σε παλαιότερες εποχές.
Γουστερίτσα
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: Γουστέρα ή γουστερίτσα ονομάζεται στην ντοπιολαλιά της Χαλκιδικής η σαύρα. Δεν γνωρίζουμε που βρίσκεται αυτή η τοποθεσία.
Δαμασκ'νιά
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Πριν φτάσεις στο “Καστέλ” αριστερά. Εκεί υπήρχαν δαμασκηνιές.
Εκβεστοριά ή Ασβεσταριά
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται παραπάνω απ’ “Τ’ Ανοιξιά τον μπαξέ”, στους πρόποδες του λόφου “Τζιούκα”. Στην περιοχή υπήρχαν ασβεστολιθικά πετρώματα, τα οποία με το ψήσιμο έδιναν τον ασβέστη. Στο σημείο εκείνο υπήρχαν από παλιά καμίνια, το τελευταίο από τα οποία είναι αυτό που διασώζεται και σήμερα, το παλιό “Καμίν’” της οικογένειας Δαφνή.
Ίσιωμα
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται δίπλα από τον Άγιο Χριστόφορο στην βόρεια πλευρά του. Το μέρος ήταν ίσιο και επίπεδο.
Καζανούδια
Κατεύθυνση: Δυτικά-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Φυσικές δεξαμενές νερού μέσα στο ποτάμι που έμοιαζαν με καζάνια. Μέσα σε αυτά έκαναν τα μικρά παιδιά μπάνιο το καλοκαίρι, μια και δεν υπήρχε η πολυτέλεια να πάνε στην θάλασσα.
Καμήλα
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Έτσι ονομάζεται η περιοχή στην οποία βρίσκεται ο σημερινός οικισμός λίγο πιο πέρα από το εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου, πηγαίνοντας απ’ την παλιά εθνική οδό στον Πολύγυρο. Άγνωστη η προέλευση του ονόματος.
Καμίν'
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Πρόκειται για το παλιό ασβεστοκάμινο της οικογένειας Δαφνή, που διακρίνεται δίπλα στον δρόμο, πηγαίνοντας από Άγιο Πρόδρομο για Πολύγυρο. Ήταν κτισμένο στην περιοχή “Ασβεσταριά ή Εκβεστοριά”, στους πρόποδες του λόφου “Τζιούκα”.
Κάμπος
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή του εξωκλησιού του Αγίου Προδρόμου. Αναφέρεται με αυτό το όνομα ήδη από το 1932.
Καπαρούδια
Πληροφορίες: Βρίσκονται μέσα στο χωριό, στον ανατολικό μαχαλά. Εκεί είχε όλο κάπαρα, δηλαδή μεγάλες πέτρες. Στο μέρος αυτό υπήρχε παλιά και δημοτική βρύση, η οποία διασώζεται ως σήμερα, αλλά έχει στερέψει.
Καράδ'κα μαντριά
Κατεύθυνση: Βόρεια
Πληροφορίες: Πρόκειται για παλιά μαντριά της οικογένειας των Καράδων. Βρίσκονταν ανατολικά από την “Σμέντσα”, κοντά στον παλιό δρόμο που ανέβαινε στον Άη-Λια.
Καρσί
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Προέρχεται από την τουρκική λέξη karşı που σημαίνει απέναντι. Βρίσκεται επάνω από τις “Ντουμπούδες” και κάτω από το “Αλωνούδ’”. Από κει καρσί-απέναντι το οπτικό πεδίο ανοίγει, βλέποντας το “Καστέλ’”, την χαράδρα προς τα κάτω, μέχρι και τα Πολυγυρ’νά τα μέρη. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, από ‘κει “καραουλίζει”.
Καρυές
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Περνώντας το εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου και πηγαίνοντας για Ζερβοχώρια, αριστερά πάνω στο ύψωμα το μέρος λέγεται “Καρυές”. Εκεί το λαγκάδι ήταν γεμάτο καρυδιές.
Καστέλ'
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Έτσι ονομάζεται το βουνό πίσω απ’ τον Άγιο Χριστόφορο, πιθανόν γιατί έμοιζε με καστέλλι = κάστρο.
Καστελλούδ'
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Η περιοχή αυτή βρίσκεται κάτω από τον Άη-Λια. Πρόκειται για ένα ύψωμα, που μοιάζει με καστέλλι = κάστρο. Το όνομα αυτό διασώζεται ήδη σε οθωμανικό έγγραφο του 1866 ως Καστέλλι.
Κάτ'να
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Πηγαίνοντας για τον Αη-Γιώργη, αριστερά απ’ τον δρόμο. Στο σημείο εκείνο το μέρος ήταν κατηφορικό.
Κελλί
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Το ραχώνι που βρίσκεται πέρα απ’ το “Αλωνούδ’”, πίσω από το “Βαρσάμ’”. Στα λατινικά cella = είδος καμάρας.
Κερασιά
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στο ύψωμα, πηγαίνοντας για Γεροπλάτανο, δεξιά από την διασταύρωση για τα Σανά. Εκεί είχε παλιά κερασιές. Πρόκειται για πάρα πολύ παλιό όνομα. Ήδη από το 1861 αναφέρεται στην περιοχή η πηγή της Κερασιάς, "ένα χλοερό ξέφωτο, περιτριγυρισμένο από δάσος με βελανιδιές", ενώ το 1866 αναφέρεται ως σύνορο με την περιοχή Τοπλικίου (Γεροπλάτανου), όπως είναι και σήμερα.
Κερασούδα
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: -
Κεχρινιές
Κατεύθυνση: Δυτικά-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Είναι μία πλαγιά, η οποία βρίσκεται πολύ παραπάνω από τα “Καζανούδια”. Πιθανόν στο μέρος εκείνο να καλλιεργούνταν κεχρί.
Κλήμα
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται αριστερά από το εξωκλήσι του Αγ. Προδρόμου, πηγαίνοντας για Γεροπλάτανο. Είναι ένα ίσιωμα στο οποίο πριν το 1940 υπήρχαν αμπέλια. Το κλίμα μάλιστα της περιοχής είναι πιο ήπιο σε σχέση με το κλίμα του χωριού.
Κλώσμα
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ήταν κοντά στο εξωκλήσι του Αη-Γιώργη. Κλώσμα σημαίνει στροφή. Εκεί υπήρχαν και υπάρχουν ποτιστικά χωράφια. Σε έγγραφο του 1913 αναφέρεται ως Κλύσμα.
Κόκκινος όχτος
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Αυτός το λαγκάδι (όχτος) βρίσκεται δίπλα από τον χωματόδρομο που συνεχίζει για Γαλάτιστα, πηγαίνοντας για τον Άη-Λια. Το σημείο εκείνο διαθέτει άφθονο κοκκινόχωμα, δίνοντας έτσι και το όνομα του τοπωνυμίου.
Κολοκοτρώνια
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στο δρόμο για το “Καστελούδ’”. Εκεί είχε πολλές κοτρώνες, στις οποίες καθόταν ο κόσμος για να ξαποστάσει.
Κομματούδια
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Εκεί τα κτήματα ήταν μοιρασμένα σε πολλά μερίδια. Έτσι κάθε ιδιοκτήτης είχε κι από ένα μικρό κομμάτι. Βρίσκεται δεξιά από το ποτάμι που έβγαινε απ' την πηγή του Αγίου Προδρόμου (Ξηρόλακας), πριν ενωθεί με το κεντρικό ποτάμι (Ολύνθιος).
Κοπάνες
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται κοντά στο εξωκλήσι του Αγ. Ραφαήλ. Το όνομα συναντάται για πρώτη φορά σε έγγραφο του 1901, όπου αναφέρεται ότι εκεί υπήρχαν πολλά αμπέλια.

Κουμαρούδια
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοδυτικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία αυτή βρίσκεται στο “Μουρσί”. Εκεί προφανώς υπήρχαν κουμαριές.
Κουρί
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Νότια απ’ το λαγκάδι που κατεβαίνει μέχρι κάτω από το γήπεδο ποδοσφαίρου. Στο σημείο εκείνο υπήρχε μια βρύση. Παλιά εκεί είχε μεγάλο δάσος (κουρί) με τεράστια δέντρα. Από εκεί έκοβαν οι χωρικοί μακρόστενα ξύλα (αγριντιές) και τα χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή των σκεπών. Αργότερα το δάσος ξυλεύτηκε και ανοίχτηκαν χωράφια.

Κουσόρια
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στο λάκκο πίσω από τις “Καρυές”. Η ετυμολογία της λέξης προέρχεται είτε από την τουρκική λέξη kusor που σημαίνει το μέρος που ξερνάει (νερό), είτε από την παλιά ονομασία των κοφινιών. Αναφέρεται σε έγγραφο του 1913 ως “Κουσόρη”.
Κούφια πέτρα
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται μπροστά από το “Καστέλ’”. Στο σημείο εκείνο τα πετρώματα είναι σαθρά και προκαλείται κατολίσθηση. Εκεί υπήρχε μία κούφια πέτρα, κάτω από την οποία έμπαιναν οι τσομπάνοι για να προφυλαχθούν από την βροχή, δίνοντας το όνομα στην τοποθεσία. Από εκεί μεταφέρθηκε κατά παράδοση η πέτρα που κοσμεί το Άγιο Βήμα της εκκλησίας του χωριού.
Κρανιά
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Πηγαίνοντας για Πολύγυρο, στη μέση και αριστερά από την μεγάλη ευθεία βρισκόταν η “Κρανιά”. Μέσα στο λαγκάδι είχε πολλές κρανιές.
Κώλος καϊτσ’κιώτ’κος και κώλος αγιοπροδρομίτ'κος
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Όπως κατεβαίνει το ρέμα της Βατόνιας, φυσικό σύνορο της κτηματικής περιοχής Αγίου Προδρόμου - Παλαιοκάστρου, το ποτάμι κάνει δύο στροφές, με αποτέλεσμα ένας λόφος από τον Άγιο Πρόδρομο να "μπαίνει" σε καϊτσκιώτ’κη περιοχή, και ένας άλλος καϊτσκιώτ’κος σε δικό μας σύνορο. Εξού και το χαριτωμένο όνομα...
Κωστοπουλιάνα
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Ανηφορίζοντας από την “Σμίξη”, λίγο πριν το “Καστελλούδ’”. Προέρχεται από το Κώστας + απουλιάνα, αλλά δεν γνωρίζουμε σε ποιόν Κώστα αναφέρεται (ίσως ιδιοκτησία της οικογενείας Κώστα, Κώνστα ή Διαβάτη).
Λαγκαδούδ'
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Στην ανατολική έξοδο του χωριού, παίρνοντας τον δρόμο που πάει για τα Ζερβοχώρια, κάτω από τη γέφυρα και εκατέρωθεν του ποταμού βρίσκεται το “Λαγκαδούδ’”. Στο σημείο εκείνο υπάρχει πηγή, του οποίου το νερό έχει ιαματικές ιδιότητες.
Λάκες
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Πίσω απ’ το βουνό “Νέυφτο” και στο σύνορο με το σανιώτικο, υπήρχε η συγκεκριμένη τοποθεσία, το όνομα της οποίας οφείλεται στις πολλές λάκες που υπήρχαν εκεί.
Λας μπ'γιάδ'
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Δύο χιλιόμετρα περίπου ΒΔ. από το χωριό, ακολουθώντας την πορεία του ποταμού, κάτω από τα πλατάνια είχε ένα πηγάδι, μία γούρνα, που έβγαζε ολοένα νερό, το οποίο ήταν πόσιμο. Πιθανόν να προέρχεται από το Λάσπ'(η) + πηγάδι.
Λομπάρδες
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Ήταν ένα στενόμακρο μέρος, με λίγα χωράφια, πηγαίνοντας για τον Αη-λια δεξιά. Εκεί είχε ένα δρομάκι από το οποίο ανέβαινε παλιά ο κόσμος στο εξωκλήσι. Λουμπάρδες λέγονταν παλιά τα κανόνια.
Μάκλιση
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Βρίσκεται κάτω από το γήπεδο ποδοσφαίρου και προς τα ανατολικά.
Μεσιό ραχώνι
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Στην περιοχή από το “Καστέλ’”, το μεσαίο από τα τρία ραχώνια που κατεβαίνει μέχρι τον καϊτσ’κιώτ’κο το λάκκο (ο λάκκος της Βατόνιας).
Μητσαράδ'κα
Πληροφορίες: Ο δυτικός μαχαλάς του χωριού. Ο ανατολικός λεγόταν “Γκουγκδάδ'κα”.
Μνιάντο
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρισκόταν στην περιοχή της “Μπάρας”. Άγνωστη η προέλευση του ονόματος.
Μουρσί
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ο λόφος που βρίσκεται αριστερά του χωματόδρομου που βγάζει στο “Κελλί”.
Μούστος
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Στην δυτική άκρη του χωριού, κοντά στα “Παγωνάδικα τα σπίτια” (επίθ. Παγωνούδης) βρίσκεται το λαγκάδι που λέγεται Μούστος. Εκεί υπήρχε παλιά μπ'γιαδούδ'.
Μούτας
Πληροφορίες: Η βρύση κάτω από τα καφενεία του χωριού. Σύμφωνα με παράδοση που διασώζεται, τη βρύση την κατασκεύασε ένας Τούρκος που τον έλεγαν Μούτα. Το πιθανότερο όμως είναι να προέρχεται από τις βλάχικες λέξεις "άπα μούτα" που σημαίνει αμίλητο νερό. Διασώζονται μάλιστα και σε χωριά της Θεσσαλίας και της Ηπείρου τοπωνύμια με το ίδιο όνομα, όπως η "Βρύση Μούτα" στο χωριό Βλαχάβα της Καλαμπάκας στα Τρίκαλα.
Μπαμπακιά
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται δίπλα στο “Κλήμα”, στους πρόποδες του βουνού Νέυφτος.
Μπάμπλην
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Βρίσκεται στο ύψωμα δίπλα από την “Τουρτούρα”, απέναντι από το “Κουρί”. Με άγνωστη ετυμολογία.
Μπάρα
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται πιο πάνω από τις “Κεχρινιές”.
Μπαρούδα
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται ανάμεσα στο “Τζιτζιρ’κούδ’” και στο σύνορο με την αγροτική περιοχή Παλαιοκάστρου (καϊτσ'κιώτ'κο).
Μπατσιός
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Πηγαίνοντας για “Μπάρα”, από την πάνω μεριά, επάνω από τα “Καζανούδια” στο ύψωμα. Παλιά δεν υπήρχε δρόμος δίπλα από το ποτάμι στα “Καζανούδια”, αλλά είχε όχτια.
Μπ'γιάδια μ'νούδια
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή του “Σαραντ’νού”, κοντά στην τοποθεσία “Τ’ Τσαβνταρά η μπαντίνα”.
Μπερμπατάδ'κο ραχών'
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Βρίσκεται επάνω από τον “Μούστο”, πιο πέρα από το “Αλωνούδ’”. Κτηματική ιδιοκτησία της οικογένειας Βερβάτη.
Μπήλος
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Όπως πηγαίνουμε από το εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου για Ζερβοχώρια, αριστερά επάνω είναι οι “Καρυές”. Λίγο παραπάνω από εκεί και δεξιά, πάνω απ’ το “Χασάν’” και μέσα στο λαγκάδι είναι τα “Μπλαγκούνια”. Προέρχεται μάλλον από την σλαβική λέξη Благун (blagun) που σημαινει ήπιος, γλυκός. Μία περιοχή δηλαδή με ήπιο κλίμα.
Μπουκουβίκια
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: Στα σλαβικά bukovik σημαίνει οξιά. Το μέρος ήταν γεμάτο από τέτοια δέντρα.
Μπουστάνια
Πληροφορίες: Βρίσκεται μπροστά από το νεκροταφείο του χωριού. Μέσα στα μπουστάνια βρισκόταν “Τ’ Μπατζέρ’ η κερασιά”. Πρώτη (γνωστή) αναφορά του ονόματος γίνεται σε διαθήκη του 1901.
Μπρούτσος
Κατεύθυνση: Δυτικά-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Το ύψωμα απέναντι (βόρεια) από το δημοτικό σχολείο. Άγνωστη ετυμολογία.

Μπυργούδ'
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Ο λόφος πάνω από το εξωκλήσι του Αγ. Προδρόμου. Ο λόφος πιθανότατα στην φαντασία των κατοίκων μοιάζει με μικρό πύργο.
Νέυφτος
Κατεύθυνση: Βόρεια
Πληροφορίες: Έτσι ονομάζεται το βουνό που βρίσκεται Β. του χωριού. Άγνωστη η ετυμολογία του ονόματος.
Ντ'γάνια
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται κάτω από τον Αη-Λια. Η τοποθεσία έμοιαζε με τηγάνια.
Νταραλάν'
Κατεύθυνση: Δυτικά-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στο λάκκο δίπλα στις “Κεχρινιές”, κοντά στα σύνορα με τα κτήματα που ανήκουν στην Γαλάτιστα (γαλατσιάν'κο σύνορο). Στα τούρκικα daralan σημαίνει στένωμα.
Ντουμπούδες
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Το βουναλάκι ακριβώς επάνω από το ποδοσφαιρικό γήπεδο του χωριού. Εκεί είχε παλιά στρούγκα.
Ξηρόλακας
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Το ποτάμι (λάκος) που ρέει από την “Κερασιά” μέχρι το εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου.
Ο Βαγγέλ'ς ο βίραγγας
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ο πρώτος μεγάλος βίραγγας που συναντάει κανείς κατεβαίνοντας το ποτάμι μετά το χωριό ονομαζόταν έτσι. Λέγεται ότι εκεί πνίγηκε κάποιος Βαγγέλης, δίνοντας το όνομα στην τοποθεσία. Όμως το πιο πιθανό είναι να προέρχεται από το όνομα του ιδιοκτήτη (Βαγγέλης Μυλωνάς) του μύλου που υπήρχε παλιά σε εκείνο το σημείο.
Ο Γαλάν'ς ο βίραγγας
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ο τρίτος μεγάλος βίραγγας κατεβαίνοντας το ποτάμι. Ονομάστηκε έτσι, γιατί το χρώμα από τα βράχια είναι γαλανό.
Ο Γιοβάν'ς ο βίραγγας
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ο τέταρτος βίραγγας κατεβαίνοντας το ποτάμι. Άγνωστο ποιος ήταν αυτός ο Γιοβάνης.
Ο Διαμαντής ο βίραγγας
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ο πέμπτος βίραγγας κατεβαίνοντας το ποτάμι. Άγνωστη η προέλευση του ονόματος.
Ο πάν' ο μύλος
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Εκεί που τελειώνει το "Λαγκαδούδ'”, αρχίζει ο “Πάν’ ο μύλος”. Εκεί υπήρχε παλιός νερόμυλος. Δεν γνωρίζουμε αν είναι ο ίδιος με του ”Παπά τον μύλο”.
Ο στρόγγ'λος ο βίραγγας
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ο δεύτερος βίραγγας κατεβαίνοντας το ποτάμι. Πήρε το όνομά του λόγω του σχήματός του.
Οξιά
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται κοντά στο γαλατσιάν’κο το σύνορο, επάνω από τη “Σμίξ’” προς την “Μπάρα”.
Ουζουνάδ'κα αλώνια
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Ο λόφος που βρίσκεται πίσω από τα Ουζουνάδ’κα (επίθ. Ουζούνης) τα σπίτια, στην δυτική αγροτική έξοδο του χωριού.
Παλαιμπ'γιάδα
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Βρισκόταν στο ραχώνι ανάμεσα στο "Μουρσί" και στο "Πετροχώραφο". Ήταν ένα μέρος μέσα στο ρέμα, το οποίο ανάβλυζε νερό. Προέρχεται απ' το παλαιό + πηγάδι.
Παλεκκλησιά
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή του εξωκλησιού του Αγίου Προδρόμου. Εκεί υπήρχε παλαιοχριστιανικός ναός.
Παλιάμπελα
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται ΒΑ. από το εξωκλήσι του Αγίου Ραφαήλ. Παλιά υπήρχε εκεί εκτεταμένος αμπελώνας.
Παλιόμ'λος
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Κάτω από το εξωκλήσι του Αγίου προδρόμου υπήρχε κάποτε ένας πολύ παλιός νερόμυλος. Διακρίνονται ακόμη τα πέτρινα ντουβάρια του. Στο σημείο εκείνο αργότερα είχε χτιστεί ο μύλος του Μαυρογιάννη (Μαυρογιαννάδ'κος), ο οποίος πρέπει να δούλευε μέχρι το 1940.
Παλιόστρατα
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Αυτή η στράτα (δρόμος) οδηγούσε στους παλιούς νερόμυλους του χωριού, απ’ του “Κολυμπάν’ το μύλο” μέχρι και τον τελευταίο, τον “Εγγλεζάδ’κο”. Από αυτή τη στράτα πηγαινοέρχονταν τα ζώα.
Παλιούρ'
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Δεξιά πριν την “Σμίξ’”, στους πρόποδες του “Μπύλου” και δίπλα από τον δρόμο είχε χωράφια. Εκεί ήταν γεμάτο παλιουριές, δηλαδή ακανθώδεις θάμνους, τους οποίους παλιότερα χρησιμοποιούσαν για το φράξιμο των μαντριών, εξού και το όνομα.
Παπαπέτρος
Κατεύθυνση: Νοτιοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται ανάμεσα στο “Γάβριο” και το βαβδινό το σύνορο. Σύμφωνα με την παράδοση, οι Βαβδινοί σκότωσαν κάποιους Τούρκους και τους άφησαν σε αυτή την τοποθεσία, με αποτέλεσμα να κατηγορηθούν γι' αυτόν οι Αγιοπροδρομίτες. Οι Τούρκοι, για τιμωρία, έδωσαν στους Βαβδινούς την περιοχή αυτή. Σύμφωνα πάλι με την παράδοση, οι Αγιοπροδρομίτες επί Τουρκοκρατίας κατείχαν μεγαλύτερη έκταση που έφτανε πολύ παραπάνω στο βαβδινό το βουνό.
Πασπαλίτσα
Κατεύθυνση: Δυτικά-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρισκόταν παραπάνω από τα “Καζανούδια”, δίπλα από το ποτάμι. Το μέρος ήταν γεμάτο πλατάνια. Άγνωστη η ετυμολογία του ονόματος.
Πετροχώραφο
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Η τοποθεσία αυτή βρισκόταν στα νότια του χωριού, ανεβαίνοντας για το “Κελλί”. Το χωράφι αυτό είχε πολλές πέτρες και ανήκε στον μπάρμπα Σαραφιανό (Φανό) Βατζόλα.
Πουριά
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρισκόταν κοντά στον “Τρανό όχτο” και είχε πολλά πουριά, το ασβεστολιθικό πέτρωμα δηλαδή που λέγεται και πωρόλιθος.
Πουρναρούδ'
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Βορειοανατολικά.
Πληροφορίες: Το ύψωμα πάνω και αριστερά απ’ την “Καμήλα”, κοντά στο εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου.
Ράι τούμπα
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Κατεβαίνοντας απ’ τον Άγιο Χριστόφορο από τον δρόμο “Απλός” (που βγάζει στην μεγάλη την ευθεία της οδού Πολυγύρου-Αγίου Προδρόμου), στο ύψωμα ήταν η “Ράι τούμπα”. Προέρχεται είτε από τούρκικο όνομα, είτε από το ράχη + τούμπα.
Σαμάρ'
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Παρακάτω από το εξωκλήσι του Αγίου Χριστοφόρου, έχει ένα ύψωμα που λέγεται “Σαμάρ’”, λόγω της ομοιότητάς του με σαμάρι αλόγου.
Σαμολαδάς
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή “Κάμπος”, κοντά στο εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου. Το όνομα προέρχεται από το επάγγελμα του σαμολαδά ή σουσαμολαδά, τον χειριστή δηλαδή ή ιδιοκτήτη μύλου που άλεθε το σουσάμι κι έβγαζε το σουσαμέλαιο. Δεν είναι γνωστή η ύπαρξη τέτοιου μύλου στην περιοχή, υπήρχαν όμως κοντά οι αλευρόμυλοι του Μαυρογιάννη και ο κατεστραμμένος “Παλιόμ'λος”.
Σαραφάδ'κα αλώνια
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Το σημείο αυτό βρίσκεται επάνω από το νέο εξωκλήσι της Αγίας Άννας, όπου όλη η περιοχή λεγόταν “Αλώνια”. Εκεί αλώνιζαν παλιά οι Σαραφάδες (επίθ. Σαράφης).
Σημείο
Κατεύθυνση: Βόρεια
Πληροφορίες: Είναι η κορυφή (υψηλότερο σημείο) του βουνού Νέυφτου, πάνω απ’ τον Αη-Λια, το σύνορο μεταξύ Δουμπιών, Σανών και Αγ. Προδρόμου.
Σκλίτσα
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία βρίσκεται λίγο πιο πάνω απ’ τον Άγιο Χριστόφορο. Ονομαζόταν έτσι γιατί εκεί τα χωράφια ήταν “σκλιτσώδη”, δηλαδή δεν ήταν αφράτα.
Σμέντσα
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Ανεβαίνοντας για τον Άη-Λια δεξιά, το μέρος ονομάζεται "Σμέντσα". Στην τοποθεσία αυτή υπάρχει μία τρύπα, ενα σπήλαιο. Σύμφωνα με έναν θρύλο, οι κάτοικοι του Αγίου Προδρόμου θέλοντας να μάθουν πόσο μεγάλο είναι το σπήλαιο, έβαλαν μέσα μία γάτα, η οποία μετά από μερικές μέρες εμφανίστηκε στο Ζαγκλιβέρι!!! Το σπήλαιο όντως είναι μεγάλο, και την δεκαετία μάλιστα του 60' εξερευνήθηκε ένα μικρό κομμάτι του από τον "Τουριστικό Σπηλαιολογικό Όμιλο" Θεσσαλονίκης. Στην εξερεύνηση βοήθησαν και παιδιά από το χωριό.
Σμίξ'
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Εκεί συναντιούνται (σμίγουν) πολλά ποτάμια. Στο σημείο εκείνο, ένα ποτάμι έρχεται από την περιοχή της Γαλάτιστας (γαλατσάν'κο), κι ένα απ' τα Δουμπιά (δουμπιώτ’κο). Αριστερά στο ύψωμα είναι το “Καστελλούδ’”.
Σουσούρια
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Βρίσκεται στα νότια του χωριού, πίσω από το “Αλωνούδ’”. Τα σουσούρια είναι είδος θάμνου, πολύ διαδεδομένα στην μελισσοκομία.
Σοφιά
Κατεύθυνση: Δυτικά-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Παίρνοντας τον χωμάτινο δρόμο στην ΒΔ. χωμάτινη έξοδο του χωριού και μετά από 1 km. υπάρχει ένα μικρό προσκυνητάρι του Αη-Λια. Στην αριστερή πλευρά του δρόμου ήταν η "Σοφιά". Πολύ ενδιαφέρον όνομα, αλλά με άγνωστη ετυμολογία.
Στενή λάκα
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Δυτικά απ’ τον Άη-Λια, κατεβαίνοντας για “Λομπάρδες” υπάρχει ο ομώνυμος λάκος, ο οποίος πήρε το όνομά του λόγω της στενότητάς του.
Στρέμματα
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: Δύσκολη η ταύτιση με συγκεκριμένο σημείο. Η τοποθεσία αναφέρεται για πρώτη φορά σε έγγραφο του 1885.
Τ' Αβράμ' τ' αμπέλ'
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται λίγο παραπάνω από την ΒΔ. χωμάτινη έξοδο του χωριού, κοντά στο σημείο όπου σήμερα έχουν τοποθετηθεί κεραίες κινητής τηλεφωνίας.
Τ' Αλή το μπ'γιάδ'
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται νοτιοανατολικά από το εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου, απέναντι από την “Καμήλα”, πιο κάτω απ’ “Τ’ Ανοιξιά τον μπαξέ”. Άγνωστη η ετυμολογία του ονόματος.
Τ' Ανοιξιά η μπαντίνα
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή “Τ' Σαραντ’νού”, δίπλα από “Τ’ Τσαβνταρά την μπαντίνα”. Εκεί προφανώς είχε χωράφι κάποιο μέλος της οικογένειας Ανοιξούδη.
Τ' Ανοιξιά η μπαξές
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται νοτιοανατολικά από το εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου. Πρόκειται για μία στενή λωρίδα μέσα στο λαγκάδι, στην οποία βρισκόταν μια στέρνα και ένας μπαξές με πολλά δέντρα. Εκεί είχε καλύβα ο μπαρμπα-Θανάσης ο Ανοιξούδης και το μέρος ήταν περιφραγμένο.
Τ' Αντρών' τα χωράφια
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται νοτιοανατολικά του χωριού απέναντι από το “Αλωνούδ’” προς το “Μπερμπατάδ’κο ραχών’”, επάνω από τα “Σουσούρια”, δίπλα απ’ “T’ Σαραντ’νου”. Τα χωράφια αυτά πρέπει να ήταν ιδιοκτησία του Ανδρώνη Καρά (γεννηθείς γύρω στα 1840), μια και είναι ο μοναδικός του οποίου διασώζεται το σπάνιο όνομα στον πρώτο εκλογικό κατάλογο του χωριού το 1914.
Τ' Βαγγέλ' ο μύλος
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ο επόμενος νερόμυλος, μετά “Τ’ Κολυμπάν’ το μύλο”, στο σημείο που βρίσκεται “O Βαγγέλ’ς ο βίραγγας” ήταν ο συγκεκριμένος. Κατέβασε όμως τα παλιά τα χρόνια μεγάλο ποτάμι και καταστράφηκε. Αυτός ο μύλος, κατά πάσα πιθανότητα, ανήκε στον Ευάγγελο Γεωρ. Μυλωνά (γενν. το 1843), μέλος της οικογενείας Μυλωνά του Αγίου Προδρόμου.
Τ' Βάρ' η λάκα
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: Άγνωστη τόσο η προέλευση του ονόματος, όσο και το σημείο όπου βρίσκεται αυτή η τοποθεσία.
Τ' Γιαννακούδ' η μπαντίνα
Κατεύθυνση:
Πληροφορίες: Βρίσκεται νότια από τον “γαλατσάνικο λάκο” - από το ποτάμι δηλαδή από το οποίο γινόταν παλιά η ύδρευση στο χωριό, το οποίο περνάει νότια από το δημοτικό σχολείο – στο βαβδινό το σύνορο. Ανήκε σε κάποιο μέλος της οικογενείας Γιαννακούδη.
Τ' Γκιουμ'τζή το πλάι
Κατεύθυνση: Βόρεια
Πληροφορίες: Έτσι ονομάζεται η βόρεια (πίσω) πλαγιά του βουνού Νέυφτος. Κατηφορίζοντας από αυτό το πλάι φτάνεις στις “Λάκες”, μετά “Στ’ Μισουρά τη λάκα”, “Στ’ παπά τα μπ’γιάδια” και βγαίνεις πέρα στα “Μπλαγκούνια”. Ακριβώς μετά βρίσκεται η “Σανιώτ’κη η λάκα”, η οποία είναι το σύνορο Αγίου Προδρόμου-Σανών. Ίσως προέρχεται από την τουρκική λέξη gemici που σημαίνει ναύτης ή πλοιοκτήτης, και η οποία εξελληνισμένη και αλλαγμένη στην τοπική διάλεκτο προφέρονταν ως γκιουμουτζής.
Τ' Γραμμενόπουλ' η μπαξές
Κατεύθυνση:
Πληροφορίες: Βρίσκεται αριστερά από τον παλιό δρόμο που ανέβαινε στον Άγιο Χριστόφορο (Απλός). Εκεί είχαν χωράφια οι Γραμμενοπουλαίοι (επίθ. Γραμμενόπουλος).
Τ' κ'τσού το μαντρί
Πληροφορίες: Ήταν Σαραφάδ’κο (επίθ. Σαράφης) μαντρί. Πήρε το όνομά του από τον Δημήτριο Αθ. Σαράφη (γενν. το 1875), ο οποίος είχε το παρατσούκλι "κ'τσός" (κουτσός).
Τ' Καμπαντή
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται ανατολικά από το εξωκλήσι του Αη-Γιώργη.
Τ' Κανάκ' η λάκα
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Δυτικά απ’ το βουνό Νέυφτος, πηγαίνοντας για τη “Σμέντσα” υπήρχε ένας λάκος με το συγκεκριμένο όνομα. Δεν είναι γνωστό όμως ποιός ήταν ο Κανάκης.
Τ' Καρά η μπαξές
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Πίσω απ’ το “Κελλί”, βαθιά προς τα κάτω, πριν το “Λουζίκ’” βρισκόταν αυτός ο μπαξές. Το μέρος ήταν ζεστό και μέσα στον μπαξέ είχε ροδιές και ελιές. Μάλλον ανήκε στην οικογένεια των Καράδων.
Τ' Καταραχιά ο μύλος
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: “Τ’ Καταραχιά ο μύλος” ή ο “Εγγλεζάδ'κος ο μύλος” ήταν νερόμυλος στα νότια του χωριού, που ανήκε στην οικογένεια Εγγλέζου.
Τ' Κατσίκα τ' αλών'
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: Πρόκειται για αλώνι μέλους της παλιάς και εκλειπούσας από τον Άγιο Πρόδρομο οικογένειας Κατσίκα. Άγνωστο το που βρίσκεται αυτό το μέρος.
Τ' Κιούπ' η λάκα
Κατεύθυνση: Βόρεια
Πληροφορίες: Βρίσκεται ανατολικά από την “Σμέντσα”. Πήρε το όνομά της από μέλος της παλιάς και εκλειπούσας από τον Άγιο Πρόδρομο οικογένειας Κιούπη ή Κιουπούδη.
Τ' Κολυμπάν' ο μύλος
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Ο πρώτος μύλος πριν τον “Βαγγέλη τον βίραγγα”, δεξιά όπως κατεβαίνει το ποτάμι στα νότια του χωριού. Χτίστηκε το 1878, όπως μαρτυρεί η κτητορική πλάκα του και ανήκε σε μέλος της οικογενείας Κολυμβάνου.
Τ' Κουντουρά ο βίραγγας
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Ο συγκεκριμένος βίραγγας βρίσκεται νότια απ’ το δημοτικό σχολείο, στο “γαλατσάν’κο λάκο”. Λίγο παραπάνω υπήρχε παλιά δεξαμενή, απ’ την οποία γινόταν η ύδρευση του χωριού. Άγνωστο ποιός ήταν αυτός ο Κουντουράς.
Τ' Μανωλάκ' η λάκα ή Τ' Μανωλάκ' τ' αμπέλ'
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Πρόκειται για μία έκταση μέσα στο “Τζιτζιρ’κούδ’”, ιδιοκτησίας της οικογένειας Χαλκιά (Μανωλάκη).
Τ' Μανώλ' το πλάι
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η συγκεκριμένη πλαγιά βρίσκεται επάνω και δεξιά από τον Άγιο Χριστόφορο. Για πρώτη φορά αναφέρεται σε έγγραφο του 1885.
Τ' Μαυρογιάνν' η μπαντίνα
Κατεύθυνση:
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή “Καστέλ’” και ανήκε σε μέλος της οικογένειας Μαυρογιάννη.
Τ' Μητρησίν'
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή “Μπάρα”, δίπλα στο γαλατσάνικο το σύνορο. Δεν γνωρίζουμε ποιός ήταν αυτός ο Μητρησίνης.
Τ' Μητσάρα το μπ'γιαδούδ'
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Πηγαίνοντας για τη “Σμίξη” αριστερά. Στην περιοχή υπήρχε παλιά ένα πηγάδι-βρύση. Λέγεται ότι ο δυτικός μαχαλάς του χωριού (Μητσαράδ'κα) πήρε το όνομά του από αυτόν τον "Μητσάρα", ο οποίος όμως δεν γνωρίζουμε ποιός ήταν.
Τ' Μιχάλ' τα κ'κιά
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Είναι μια στενή λωρίδα, ένα χωράφι, στη δεξιά μεριά απ’ το Νέυφτο, στο ύψωμα. Εκεί υπήρχαν σπαρμένα κ'κιά (κουκιά), αλλά δεν γνωρίζουμε ποιος ήταν αυτός ο Μιχάλης (ίσως πρόκειται για μέλος της οικογένειας Μιχαλούδη).
Τ' Μοσχόπουλ΄η μπαντίνα ή Γκούμας
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η συγκεκριμένη πλαγιά βρίσκεται δίπλα στο ποτάμι, τέρμα κάτω στο “Μεσιό το ραχώνι”, επάνω από τον “Στρόγγ’λο τον βίραγγα”, στα σύνορα με την περιοχή Παλαιοκάστρου (καϊτσ'κιώτ'κο). Το χωράφι ανήκε στην οικογένεια Μοσχόπουλου.
Τ' Μουραήτ' η μπαξές
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Απέναντι από τις “Ντουμπούδες” και κάτω απ’ τ’ “Αλωνούδ’”. Πρόκειται για μπαξέ μέλους της οικογένειας Μωραΐτη.
Τ' Μπατζέρ' η κερασιά
Πληροφορίες: Έτσι ονομάζεται το χωράφι μπροστά από τα μνήματα του χωριού, στο οποίο υπήρχε και μια κερασιά. Υπάρχει μάλιστα και η έκφραση "Πάει κι αυτός στ' Μπατζέρ' την κερασιά", που λέγεται όταν κάποιος αποβιώνει.Το μέρος παλαιότερα λεγόταν “Μποστάνια”, όνομα που διασώζεται σε έγγραφο του 1901.
Τ' Μπατζόλ' η λάκα
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Πίσω από τον Άγιο Χριστόφορο έχει μια λάκα, δίπλα στο “Τζιτζιρ’κούδ’”, επάνω απ’ τη “Σκλίτσα”. Το μέρος είναι Μπατζολάδ’κο (επίθ. Βατζόλας).
Τ' Μπερμπάτ' η πέτρα
Κατεύθυνση: Νοτιοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται λίγο παρακάτω απ’ το “Βαρσάμ’”. Εκεί είχαν χωράφια οι Μπερμπατάδες (επίθ. Βερβάτης).
Τ' Ξάφ' τ' αμπέλ'
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ήταν ένα μεγάλο αμπέλι μέσα στην “Αντραγασιά”. Εκεί είχε ο Χρυσάφης (Ξάφης) Βατζόλας πολλά στρέμματα φραγμένο αμπέλι.
Τ' παπά ο μύλος
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ο παλιός διώροφος μύλος που βρίσκεται στο “Λαγκαδούδ”, λίγο πιο πέρα από τα “Αλώνια”. Τα ερείπια διακρίνονται ακόμη και σήμερα, κρυμμένα πίσω από θάμνους. Πριν από 15 χρόνια στον επάνω όροφο, στον οποίο πρέπει να διέμενε ο μυλωνάς (άγνωστο ποιός ήταν) μπορούσε κανείς να δει ακόμη και το τζάκι.
Τ' παπά τα μπ'γιάδια
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται κοντά στις "Καρυές". Εκεί παλιά είχε λευκάδια, μπαξέ, πηγάδια και μηλιώνα (μηλιές). Μέχρι το 50’ είχε ακόμη νερό, όπου ποτίζονταν τα ζώα.
Τ' Παπαγιάνν' το μπ'γιαδούδ' ή Παπαγιάννης
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Μέσα στο λαγκάδι στην τοποθεσία "Μουρσί" υπάρχει ένα πηγάδι, με το συγκεκριμένο όνομα. Εκεί είχαν χωράφια οι "Παπαγιάννηδες". Πρόκειται για παρωνύμιο, μια και Παπαγιάννηδες λέγονται τα μέλη ενός κλάδου της οικογένειας Βατζόλα.
Τ' Παραδείσ' η μπαξές
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται βόρεια από το εξωκλήσι του Αγίου Προδρόμου, και ήταν ιδιοκτησίας του Παραδείση Καλαμαρινού. Λέγεται και "Τ' Καλαμαρ'νού η μπαξές".
Τ' Πέτρ' τα χωράφια
Κατεύθυνση: Βόρεια
Πληροφορίες: Βόρεια από τον Άγιο Ραφαήλ, πριν φτάσεις στον “Νέυφτο” βρίσκεται η εν λόγω τοποθεσία. Τα χωράφια ανήκαν στον Πέτρο Αναγνώστου (γενν. το 1853).
Τ' Σαμαρά τσαΐρι
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται κοντά στα σύνορα με την δασική περιοχή Βάβδου. Στα τούρκικα çayir σημαίνει βοσκότοπος. Στο σημείο εκείνο είχε αχυρώνα ο Σιμώνης (επίθ. Σαμαράς).
Τ' Σαραντ'νού
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Ακολουθώντας το ποτάμι μετά το χωριό και στην δεξιά κοίτη του ποταμού, κοντά στους παλαιούς νερόμυλους, το μέρος ονομάζεται "Τ' Σαραντ'νου". Το συγκεκριμένο τοπωνύμιο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στον Άγιο Πρόδρομο, απ' όσο είναι γνωστό, ουδέποτε υπήρξε επίθετο "Σαραντ'νος" ή όνομα Σαράντης. Κατά τον 14ο αιώνα (πριν το 1330), ο σκουτέριος (βυζαντινός αξιωματούχος) Θεόδωρος Σαραντηνός διατηρεί κτηματικές εκτάσεις στην δυτική και κεντρική Χαλκιδική, στο λεγόμενο "Κατεπανίκιο Καλαμαρίας". Το βυζαντινό χωριό Ρεσετηνίκια ανήκε στην συγκεκριμένη διοικητική διαίρεση. Ίσως λοιπόν το τοπωνύμιο αυτό να αντλεί το όνομά του, από το όνομα της οικογένειας των Σαραντηνών. Η θεωρία αυτή σίγουρα χρείζει περισσότερης έρευνας.
Τ' Σείρ' τα μπ'γιαδούδια
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Πρόκειται για δύο πηγάδια (πηγές) που βρίσκονται στην περιοχή “Μουρσί”. Είναι όμως άγνωστο ποιός ήταν αυτός ο Σείρης.
Τ' Σταυράι το πλάι
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Πηγαίνοντας από τον δημόσιο δρόμο για τον Πολύγυρο, απέναντι από το “Καμίν’”, βρίσκεται αυτή η τοποθεσία. Δεν γνωρίζουμε εάν προήλθε από κάποιο μέλος της οικογένειας Σταυρούδη ή από κάποιον Σταύρο.
Τ' Στογιάνν' τ'ς λακούδες
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Οι λάκες αυτές βρίσκονταν στο βουνό Νέυφτος. Στογιάννηδες λέγονταν οι Χρυσαφούδηδες (επίθ. Χρυσαφούδης).
Τ' Σφόλκου η μπαξές
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία βρίσκεται στο “γαλατσάν'κο λάκκο”, παρακάτω από το “Γάβριο”. Ανήκε σε μέλος της οικογένειας Σφόλκου.
Τ' Σφυρή το ραχών'
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή “Μπάρα”. Στον Άγιο Πρόδρομο δεν διασώζεται αυτό το επίθετο.
Τ' Τραγάρ' ο μύλος
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Αριστερά από το ποτάμι, πηγαίνοντας για “Κομματούδια”. Στις μέρες μας δεν διασώζεται μύλος εκεί. Ίσως να ήταν ο ίδιος με “Τον απάν' τον μύλο”. Ο τραγάρης είναι ο τσομπάνης των τράγων, όπως ο αγελαδάρης, κατσικάρης, γ'ρουνάρης κτλ.
Τ' Τριγωνά ο βίραγγας
Κατεύθυνση: Δυτικά
Πληροφορίες: Πριν φτάσεις στην διασταύρωση Αγίου Προδρόμου προς Θεσ/νίκη, στο γαλατσάνικο λάκο. Σχετίζεται με μέλος της οικογενείας Τριγωνά.
Τ' Τσαβνταρά η μπαντίνα
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή “Τ' Σαραντ’νού” και πήρε το όνομά του από μέλος της οικογενείας Τσαβδαρά. Δίπλα από εκείνο το σημείο ο αγροτικός δρόμος είναι φαγωμένος και έχει γκρεμό. Αυτός δημιουργήθηκε από την αμμοληψία της εταιρίας που κατασκεύαζε την νέα εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Πολυγύρου. Δίπλα βρίσκεται “Τ’ Ανοιξιά η μπαντίνα”.
Τζιούκα
Κατεύθυνση: Ανατολικά-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Το βουνό πίσω από το “Καμίν’”. Στα ιταλικά zucca σημαίνει κορυφή, ύψωμα. Υπάρχει το ίδιο τοπωνύμιο και σε άλλα χωριά, όπως στο Βάβδο και στο Λιβάδι.
Τζιουκούδ'
Κατεύθυνση: Ανατολικά
Πληροφορίες: Δίπλα απ’ τη “Τζιούκα” και προς την πλευρά του Αγίου Προδρόμου (εξωκλήσι) είναι ένας μικρότερος λόφος, το “Τζιουκούδ’”.
Τζιτζιρ'κούδ'
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία βρίσκεται πίσω από τον Άγιο Χριστόφορο, κοντά “Στου Μπατζόλ’ τη λάκα”.
Τζιτζιρίκος
Πληροφορίες: Η βρύση αυτή βρίσκεται στη δυτική πλευρά του χωριού. Σύμφωνα με την παράδοση άλλων χωριών της Χαλκιδικής, ο τζίτζιρας ήταν μια μεγάλη κουλούρα που φτιαχνόταν με το αλεύρι της πρώτης παραγωγής. Τα ελεύθερα κορίτσια τον πήγαιναν σε μια βρύση, την περνούσαν στο τσουλνάρ’ και έδιναν ένα κομμάτι σε όποιον περνούσε.
Τουρτούρα
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Βρίσκεται βόρεια από το γήπεδο ποδοσφαίρου. Τουρτούρα στο τοπικό ιδίωμα λέγεται το πουλί δεκαοχτούρα.
Τρανός όχτος
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στο δουμπιώτ'κο το ποτάμι, λίγο παραπάνω από την “Σμίξ’”.
Τροχανιά ή Τροχαλιά
Κατεύθυνση: Βόρεια-Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην τοποθεσία “Παλιούρ’”. Το όνομα αναφέρεται σε έγγραφο ήδη από το 1913. Τροχαλιά είναι ο τοίχος ή σωρός από τρόχαλα, δηλαδή πέτρες.
Τρύπες
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Η τοποθεσία βρίσκεται μέσα σ’ ένα λαγκάδι, κάτω από τον Άγιο Χριστόφορο.
Τσ'κάρ' ή Μπουρνάζ'
Κατεύθυνση: Νότια
Πληροφορίες: Βρίσκεται απέναντι από τις “Ντουμπούδες”. Το τσ'κάρ' είναι υποκοριστικό της λέξης τζιούκα ή τσιούκα, και σημαίνει το υψηλότερο σημείο, την κορυφή.
Τσιτσιρτιούδ'
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: Ίσως είναι το ίδιο με το “Τζιτζιρ’κούδ’”.
Τσουλναρούδα
Κατεύθυνση: Νοτιοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται επάνω στο βουνό, κοντά στα σύνορα με την περιοχή Βάβδου. Εκεί υπήρχε ένας βράχος, ο οποίος "τσουλναρούσε" (ανάβλυζε) νερό.
Φαρδιά στράτα
Κατεύθυνση: Δυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται δίπλα από τις “Ασπροβόλες”, δίπλα από την σημερινή οδό Γαλάτιστας – Αγίου Προδρόμου. Πρόκειται για τον παμπάλαιο δρόμο που ένωνε την Θεσσαλονίκη με την Β. και Κ. Χαλκιδική.
Φλαμουριά
Κατεύθυνση: Βορειοδυτικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται κάτω από το “Μνιάντο”, μέσα στο λαγκάδι. Υπήρχε παλιά εκεί μια φλαμουριά.
Χαρίτου
Κατεύθυνση: Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Κάτω από τον Άγιο Χριστόφορο, στο ύψωμα πάνω από την “Ράι τούμπα”. Δεν γνωρίζουμε ποιος ήταν ο Χαρίτος.
Χασάν'
Κατεύθυνση: Βορειοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται δίπλα από τα “Μπλαγκούνια”, ανεβαίνοντας για την “Κερασιά” αριστερά. Η ονομασία ίσως προέρχεται από τούρκικο όνομα.
Χοντρές πέτρες
Κατεύθυνση: Νότια-Νοτιοανατολικά
Πληροφορίες: Βρίσκεται στην περιοχή απ' το “Καστέλ’”.
Χοντρό δέντρο
Κατεύθυνση: -
Πληροφορίες: Άγνωστη τοποθεσία.
Έως τώρα έχουν καταγραφεί 185 τοπωνύμια του Αγίου Προδρόμου. Σίγουρα υπάρχουν κι άλλα, τα οποία σιγά-σιγά μπορούν να συμπληρωθούν με την βοήθεια όλων μας.
Εκτός από τα έγγραφα που περιείχαν διάφορα στοιχεία, και την έρευνα του συντάκτη, πληροφορίες έδωσαν ή αντλήσαμε από κείμενά τους (μέχρι τώρα) οι: Δημήτριος, Γεώργιος και Χρήστος Ι. Σαράφης, Θεόδωρος Γ. Σαράφης και Χρήστος Αγγ. Αυγέρος, τους οποίους ευχαριστούμε θερμά.

6/12/09

Κορίτσια της οργάνωσης ΕΟΝ στον Αγ. Πρόδρομο (1937)

Κορίτσια της οργάνωσης ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωση Νεολαίας) στον Άγιο Πρόδρομο, σε ενθύμηση της 25ης Μαρτίου του ίδιου έτους. Η φωτογραφία έχει τραβηχτεί στην γέφυρα του χωριού, εκεί που βρίσκονται σήμερα οι ταβέρνες!
(Αρχείο Γιάννη Δ. Κανατά)

2/12/09

Η Άγια Πέτρα και ο Γιάνναρος

Συγγραφέας: Χρήστος Ι. Σαράφης
Τόπος: Άγιος Πρόδρομος
Ημερομηνία: Οκτώβρης 2006

Εισαγωγή
Μία ιστορία πίστης και δύναμης του ανθρώπου να ξεπεράσει το ακατόρθωτο. Μία ιστορία ποτισμένη με θρησκευτική ευλάβεια και ψυχικό και σωματικό σθένος, από τα παλιά χρόνια στο χωριό μας, από τις χειρόγραφες σημειώσεις του Χρήστου Ι. Σαράφη.

Η Άγια Πέτρα και ο Γιάνναρος

Το όμορφο χωριό μας ο Άγιος Πρόδρομος κατά την Τουρκοκρατία ήταν τσιφλίκι μιας χανούμισσας Τουρκάλας. Στους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους αναφέρεται ως “Ρεσιτνίκεια”. Εδώ και εκατόν πενήντα περίπου χρόνια η χανούμισσα πούλησε το τσιφλίκι της το οποίο το αγόρασαν Έλληνες απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, καθώς και από τα γύρω χωριά. Έτσι το χωριό μας κατοικείται από Έλληνες – Μωραΐτες, Ηπειρώτες, Αρβανίτες, Έλληνες της Βουλγαρίας, της Μακεδονίας και προπαντός των γύρω χωριών.

Κοινό σημείο αναφοράς όλων αυτών των οικογενειών ήταν η ελληνική καταγωγή και η χριστιανική ορθόδοξη πίστη. Εκείνα τα χρόνια οι υπόδουλοι Έλληνες πίστευαν πολύ στην θρησκεία τους. Έτσι αφού έχτισαν τα σπίτια τους βοηθώντας ο ένας τον άλλον, οι νέοι κάτοικοι του Αγίου Προδρόμου έβαλαν στόχο να κτίσουν ένα λαμπρό ναό για τις θρησκευτικές τους ανάγκες προς χάριν της Μητέρας του Χριστού, την Παναγία. Προσφέροντας χρήματα και προσωπική εργασία κατάφεραν γύρω στα 1850 να ολοκληρώσουν ένα όμορφο και περίλαμπρο ναό.

Την παραμονή των εγκαινίων του ναού, μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα, μαζεύτηκαν όλοι οι πιστοί, ψηλαφώντας τις τελευταίες λεπτομέρειες της αυριανής εκδήλωσης. Όλα τα βρήκαν καλά και τέλεια και το μόνο που έμεινε ήταν η ολοκλήρωση της Αγίας Τράπεζας.

Τις προηγούμενες μέρες ο Γιάννης ο Μαντζούκας, ο ήρωας του χωριού, είχε τάξει ενώπιον των συγχωριανών ότι θα κουβαλούσε στην πλάτη και θα κοσμούσε το “Ιερό” με μια όμορφη πέτρα για να χρησιμοποιείται σαν “Άγια Τράπεζα”.

Αλλά ας πούμε ποιος ήταν αυτός ο γίγαντας που θα φόρτωνε στην πλάτη του βάρος πάνω από εκατόν πενήντα οκάδες και θα περπατούσε μια απόσταση γύρω στα οκτώ με δέκα χιλιόμετρα, όσο δηλαδή η διαδρομή από την περιοχή “Κούφια Πέτρα” έως τον νέο ναό του χωριού. Ο Γιάννης ή “Γιάνναρος”, όπως τον αποκαλούσαν, ο Μαντζούκας δεν ήταν πολύ ψηλός όπως λένε, έμοιαζε όμως γίγαντας. Ήταν σφιχτός, γεροδεμένος, τα μπράτσα του χοντροί κορμοί βελανιδιάς, κατέληγαν σε δυο μεγάλες “χερούκλες” σαν καρβουνόφτυαρα. Το όλο σώμα του με το ανοιχτό στέρνο και τις μεγάλες πλάτες στηριγμένο σε δύο γερά σαν ατσάλι πόδια παρέπεμπε σε Ηρακλή που το μόνο που του έλειπε ήταν το ρόπαλο. Τα κατορθώματά του, έχουν να τα λένε ακόμα και στις μέρες μας, ήταν πολλά.

Μπορούσε λένε να σηκώσει τρία σακιά σιτάρι γύρω στις διακόσιες οκάδες με τα δόντια ή τρία άτομα μαζί. Μια μέρα λένε που λυπήθηκε το γέρικο άλογό του που δεν τα κατάφερνε πια, κουβάλησε ο ίδιος το καταφορτωμένο με ξύλα κάρο στο χωριό, μη λογαριάζοντας ανηφοριές και κατηφοριές. Μια άλλη φορά πάλι, κατάφερε και γονάτισε έναν ταύρο, πιάνοντάς τον από τα κέρατα.

Στο πανηγύρι της Παναγίας που στήνονταν στα πλατάνια κάτω στο “Μούτα”, τη βρύση με τα έξι “τσουλνάρια”, αφού όλοι οι χωριανοί συνέτρωγαν τον ταύρο που ελεύθερος έβοσκε σ’ όλα τα χωράφια και μάλιστα στα “ποτιστικά”, παρακολουθούσαν στη συνέχεια διάφορους αγώνες κι αγωνίσματα της νεολαίας, με κατάληξη το αγώνισμα της Ελληνορωμαϊκής πάλης. Εκεί ο Γιάνναρος συνήθως πάλευε με τρεις αθλητές και πάντα νικούσε.

Τα κατορθώματα του “ήρωά μας” δεν έχουν τελειωμό, εκείνο όμως που τον χαρακτήριζε και τον έκανε “ξεχωριστό” ήταν η πίστη του στη θρησκεία μας και το δυνατό πείσμα του που τον έκανε να μη κιοτεύει πουθενά.

Έτσι λοιπόν δίκαια πίστευαν οι συγχωριανοί του εκείνο το απόγευμα ότι τελικά θα τα κατάφερνε να φέρει στους ώμους του, όπως είχε στοιχηματίσει με τον εαυτό του απέναντι στην Παναγία, την όμορφη πέτρα που θα γινόταν η “Αγία Τράπεζα”.

Πράγματι λίγο πριν ο ήλιος στείλει τις τελευταίες λαμπερές ηλιαχτίδες και χαθεί πέρα στη Θεσσαλονίκη και τις κορφές του Ολύμπου, ο Γιάνναρος σαν άλλος Ηρακλής έφτασε, καταχειροκροτούμενος από τους πιστούς συγχωριανούς του, με την “Αγία Πέτρα” όπως μέχρι σήμερα αποκαλείται.

Αυτές τις ημέρες γίνεται η ανακαίνιση του Ιερού του Ναού μας της “Κοίμησης της Θεοτόκου” και αυτή η “Αγία Πέτρα” που υπάρχει μέχρι σήμερα για να θυμίζει την δύναμη της πίστης που και “βουνά κινεί”, καλλωπίζεται με περίλαμπρα μάρμαρα, αποτελεί δε κληρονομιά “πίστης και δύναμης”, αρετές που χαρακτήριζαν τον ήρωά μας τον Γιάνναρο.